تنها اعتمادسازی می‌تواند روابط افغانستان و پاکستان را از مسیر تقابل به‌سوی تعامل سوق دهد

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ کابل: در پی بالا گرفتن تنش‌های دوباره میان افغانستان و پاکستان، خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، با انتقاد از ادعای واهی "حمایت امارت اسلامی از گروه‌های مخالف اسلام‌آباد"، افغانستان را «کشور متخاصم» توصیف کرد. او با اشاره به تاریخچه روابط دو کشور اظهار داشت که افغانستان آخرین کشوری بود که پاکستان را به رسمیت شناخت.
این در حالی است که ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی امارت اسلامی، در گفت‌وگو با مرکز مطالعات امنیتی پاکستان تأکید کرده که اتهام‌زنی، استفاده از زور و ایجاد تنش به سود هیچ‌یک از طرف‌ها نیست و افغانستان خواهان روابط برادرانه و بدون ناامنی با پاکستان است. او افزوده که هرگونه مشکل باید از راه گفت‌وگو حل شود.
از سوی دیگر، به تازگی شفقت علی‌خان، سخن‌گوی وزارت خارجه پاکستان، گفته که افغانستان باید میان پاکستان و تحریک طالبان پاکستان یکی را انتخاب کند.
تاکنون کابل در مورد این اظهارات واکنشی نشان نداده، اما پیش‌تر بارها تأکید کرده که خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نخواهد شد و گروه‌های هراس‌افکن در کشور حضور ندارند.
تحلیلگران امور سیاسی بر این باورند که تنش میان افغانستان و پاکستان قابل حل است و نمی‌تواند پایان‌ناپذیر باشد، کافی است که گام‌های عملی از دو طرف برای اعتمادسازی برداشته شود.
قدوس خطیبی، آگاه امور سیاسی، در مصاحبه با آوا در این زمینه گفت: «تنش میان افغانستان و پاکستان تاریخ طولانی و کهنی دارد. پس از آنکه پاکستان از هند جدا شد، تنها کشوری که با استقلال پاکستان مخالفت کرد افغانستان بود و دلیلش هم مسئله خط دیورند بود که در زمان شاهی و حتی در زمان جمهوریت دادودخان تنش میان دو کشور تا سر حد جنگ بالا گرفت.»
خطیبی افزود: «روابط افغانستان و پاکستان از دیرزمانی تحت شرایط امنیتی، سیاسی و منطقه‌ای هر از گاهی به تیرگی کشیده می‌شود، اما حقیقت این است که هر دو کشور با تمام مشکلاتی که با هم دارند، به دلیل روابط اقتصادی و جغرافیایی نیازمند همدیگر هستند.»
او افغانستان و پاکستان را با داشتن طولانی‌ترین مرزها از همدیگر جدا ناپذیر خواند و گفت: «بی‌اعتمادی عمیق و نگاه امنیتی بر سیاست دو طرف سایه افکنده است و این امر باعث شده است که دو طرف نسبت به همدیگر بدگمان و بی‌اعتماد باشند.»
به گفته او، «تنش‌های اخیر، بویژه اظهارات مقامات بلندپایه پاکستان نسبت به افغانستان، بازتاب همین بی‌اعتمادی‌های امنیتی است. پاکستان همواره گفته است که منشأ ناامنی‌های این کشور افغانستان است و مقامات امارت اسلامی همیشه این اتهامات را رد کرده‌اند، اما این وضعیت نمی‌تواند به صورت نامحدود ادامه یابد، زیرا ثبات در هر دو کشور بستگی به تفاهم و ایجاد اعتماد طرفینی دارد که می‌توان این مهم را از طریق گفتگوهای صادقانه و مداوم به دست آورد.»
 
گام‌هایی که برای ختم مناقشات میان افغانستان و پاکستان باید برداشته شود
آقای خطیبی همچنین اظهار داشت: «برای ختم مناقشات میان افغانستان و پاکستان نخست حل مسئله خط مرزی یا فرضی دیورند است و در ضمن گفتگوهای فشرده و منظم مبتنی بر حسن نیت، از طریق کمیسیون‌ها و همچنین تمرکز بر منافع مشترک می‌تواند در حل تنش‌ها کمک کند.»
به باور وی، «پایان دادن به نگرانی‌های هر دو طرف، به‌ویژه پاکستان که نگران حضور هند در افغانستان است و گمان می‌کند هند پایگاه‌هایی علیه پاکستان در این خاک ایجاد می‌کند، بسیار مهم است. بنا بر این اگر افغانستان نتواند تعادل را در سیاست‌های خارجی خود ایجاد کند، تنش‌ها ادامه خواهد یافت و افغانستان از این رهگذر، به‌ویژه در بخش اقتصاد، آسیب‌های جدی خواهد دید.»
از دید این آگاه مسائل سیاسی، «گام دیگری که می‌تواند در حل تنش‌ها میان دو کشور کمک کند، این است که پاکستان در امور داخلی افغانستان مداخله نکند و از سوی دیگر، امارت اسلامی به پاکستان اطمینان دهد که با مخالفین پاکستان همکاری نمی‌کند. هرچند که بارها گفته‌اند که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نمی‌شود، اما باید پاکستان را قناعت داد تا سوءتفاهم برطرف گردد و با اعتمادسازی و رفع نگاه‌های تهدیدمحور به یکدیگر و همچنین توسعه روابط اقتصادی و تجارتی، روابط حسنه میان دو کشور برقرار شود.»
 
سیاست اتهام‌زنی پاکستان به نتیجه نخواهد رسید
در همین حال، سید ضیا حسینی، آگاه امور سیاسی، نیز در مصاحبه با آوا گفت که روابط کشورها معمولاً بر اساس تعریف منافع در حال گردش است؛ به همین دلیل، هر از گاهی پاکستان منافع مختلفی را تعریف می‌کند که گاهی با سیاست داخلی افغانستان همخوانی دارد و گاهی هم ندارد.
او افزود که پیگیری سیاست‌هایی که پاکستان دارد و همواره افغانستان را متهم می‌کند، منتج به نتیجه نخواهد شد. پاکستان سال‌ها است که با ابزارهای مختلف تلاش کرده تا سیاست‌هایی مطابق با منافع ملی خود را بر افغانستان تحمیل کند، در حالی که بیشتر باید روی تعامل و در نظر گرفتن منافع دو طرف تمرکز می‌کردند.
آقای حسینی همچنین معتقد است که یکی از راهکارهایی که می‌تواند افغانستان و پاکستان را از تقابل به مسیر تعامل بکشاند، اعتمادسازی، خاتمه دادن به نگرانی‌های دو طرف و یافتن راه‌حل‌های منطقی و مبتنی بر عقلانیت است و تنها با این نوع پردازش و نگاه می‌توان از بن‌بست سیاسی و امنیتی خارج شد و به هدف مشترک دست یافت.