حملات پاکستان به افغانستان بدون هماهنگی با استخبارات آمریکا ممکن نیست

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ کابل: پس از حملات اخیر پاکستان به خاک افغانستان، بسیاری از ناظران ملی و بین‌المللی به این باور هستند که ارتش پاکستان به هیچ صورت بدون مشوره با نیروهای استخباراتی آمریکا حملات علیه افغانستان را انجام نداده است، زیرا به عقیده آنان، پاکستان همیشه روابط نزدیک استخباراتی با آمریکا داشته و اقدامات نظامی عمدتاً با مشوره انجام می‌شود.
حملات هوایی پاکستان به پایتخت کشور و شمار از ولایات افغانستان، هرچند از نگاه قوانین بین‌المللی تجاوز آشکار و نقض حاکمیت ملی افغانستان بود، اما از سوی کشورهای جهان، به‌ویژه کشورهای منطقه محکوم نشد. سازمان ملل و بسیاری از کشورهای جهان تنها به توصیه کاهش تنش میان دو کشور تأکید کردند. این در حالی است که بسیاری از آگاهان امور به این باور هستند که گذشته از اینکه در افغانستان چه کسانی حاکم هستند و یا رابطه تاریخی حاکمان کشور با پاکستان چگونه بوده است، حمله هوایی پاکستان در حقیقت نقض حقوق و تمامیت ارضی ملت افغانستان است و می‌بایست از طرف کشورهای جهان و همچنین نهاد‌های معتبر بین‌المللی محکوم می‌گردید.
دلایل اصلی و زوایای پنهان حمله پنج‌شنبه شب هفته گذشته پاکستان به خاک افغانستان را با دکتر ملک ستیز، کارشناس مطرح روابط بین‌الملل، به بحث و بررسی گرفتیم تا حقیقت‌های ناگفته در این زمینه و همچنین دست‌های پیدا و پنهان مداخله‌‌گران طرف سوم و نقش استعماری آمریکا که معمولاً در پی ایجاد آشوب در تمام جهان است، بیشتر آشکار شود.
 
آوا: حملات هوایی پاکستان در شمار از ولایات افغانستان، به‌ویژه پایتخت کشور، گذشته از اینکه روابط سیاسی و امنیتی میان دو کشور طی چهار سال گذشته چگونه بوده است، آیا از نگاه حقوق و قوانین بین‌المللی مشروع است یا تجاوز آشکار؟
دکتر ملک ستیز: از لحاظ حقوق بین‌الملل، زمانی که دولتی به دولت دیگر به دلائلی حمله می‌کند، مجوز بین‌المللی لازم دارد. کشوری که قصد حمله دارد، نخست باید از طرف شورای امنیت سازمان ملل متحد، مطابق فصل هفتم منشور این سازمان، اجازه بگیرد و توجیه شود که به چه دلائلی حق مداخله دارد. با اینکه این موضوع یک مسئله پیچیده است و بسیار کم اتفاق می‌افتد، اما دولت‌ها باید مجوز قانونی برای حمله داشته باشند.
حمله یک دولت به دولت دیگر با مجوز سازمان ملل، بر اساس سه عنصر اساسی انجام می‌شود:
اول اینکه دولت حس کند که از سوی کشور دیگر مورد حمله گسترده قرار می‌گیرد و باید آمادگی داشته باشد.
دوم، در صورتی که دولتی مورد تجاوز قرار می‌گیرد و طرف مقابل برنامه حمله گسترده به کشور دومی را داشته باشد، دولت آسیب‌پذیر به خاطر جلوگیری از حمله احتمالی اقدامات پیشگیرانه انجام می‌دهد.
و عنصر سوم نیز حالت دفاعی است که دولت در مرزها نیروهای خود را منسجم و آماده می‌کند، اما دست به حملات نمی‌زند.
این سه پیش‌شرط برای تجویز حمله دولت به دولت دیگر طبق منشور سازمان ملل و تحت نظر شورای امنیت وجود دارد که اگر چنانچه این عناصر تکمیل شود، حمله را مشروع می‌سازد.
با در نظرداشت سه عنصر اساسی و پیش‌شرط‌های مجوز بین‌المللی برای حمله، پاکستان این سه مرحله را سپری نکرده است و حملات اخیرش به شهر کابل و شمار از ولایات دیگر، تجاوز آشکار و مداخله صریح در امور داخلی افغانستان محسوب می‌شود.
 
آوا: حمله پاکستان در افغانستان، درست زمانی صورت می‌گیرد که از یک‌سو مقامات پاکستان پیش‌تر با سران کاخ سفید، به‌ویژه ترامپ، دیدار‌هایی داشته‌اند و از طرف دیگر موضوع باز‌پس‌گیری میدان هوایی بگرام از سوی ایالات متحده مطرح شد. آیا فکر نمی‌کنید که این حمله با چراغ سبز آمریکا انجام شده باشد و بعداً آمریکا بخواهد به نحوی این بحران را که خود به‌وجود آورده است، با میانجی‌گری مدیریت کند و در نهایت امتیازی از امارت اسلامی افغانستان بگیرد؟
ملک ستیز: من به این باور هستم که ارتش پاکستان به هیچ صورت بدون مشوره با نیروهای استخباراتی آمریکا این حملات را انجام نداده است، زیرا پاکستان همیشه روابط نزدیک با آمریکا داشته است. اما درعین حال، مهم است که از این منظر نیز نگاه کنیم که پیش از همه، از سوی حاکمان افغانستان باید زمینه تجاوز فراهم نشود و از طرف دیگر، برقراری تعادل با کشورهای همسایه بسیار مهم است که به نظر می‌رسد حاکمان فعلی افغانستان تا کنون نتوانسته‌اند یک توازن میان دیپلماسی خود با پاکستان و هندوستان ایجاد کنند و این می‌تواند از دلائل دیگر حمله پاکستان به افغانستان باشد.
سفر وزیر خارجه افغانستان به هند در اوج تنش‌ها، برقراری روابط نزدیک و حتی افتتاح سفارت هند در افغانستان در چنین شرایطی، می‌تواند یکی از دلائل افزایش تنش و حملات هوایی پاکستان به افغانستان باشد.
 
آوا: ادامه جنگ میان پاکستان و افغانستان مسلماً برای هر دو کشور هزینه سنگین دارد، به‌ویژه اینکه پاکستان در برابر جنگ احتمالی با هند نیز قرار دارد. با این وجود، آیا جنگ میان دو کشور طولانی و فرسایشی خواهد شد یا اینکه با میان‌جی‌گری برخی کشورها به‌زودی پایان خواهد یافت؟
ملک ستیز: من فکر نمی‌کنم که جنگ ادامه پیدا کند، زیرا نه به نفع پاکستان و نه هم به نفع منطقه و افغانستان است. بدون تردید، کشورهای تأثیرگذار مانند عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی و... مداخله و میانجی‌گری خواهند کرد. از سوی دیگر، ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز از این فرصت استفاده خواهد کرد و یقیناً دست به میانجی‌گری می‌زند؛ چنانچه امروز در سفر به مصر، در مصاحبه خود در داخل هواپیما گفت که پس از حل و فصل مسئله غزه، جنگ میان افغانستان و پاکستان را نیز خاتمه خواهد داد.
بنابراین، چنین به نظر می‌رسد که جو جهانی و مناسبات بین‌المللی، مناقشات میان دو کشور را به پایان خواهند رساند. اما تا زمانی‌که به ادعای پاکستان گروه‌های تروریستی در افغانستان و تحت چتر امارت اسلامی وجود داشته باشد، این معضلات حل نخواهد شد و حتی کشورهای دیگری نیز در آینده در قضیه دخیل خواهند شد.
 
آوا: با در نظرداشت حملات اخیر پاکستان علیه افغانستان و افزایش تنش‌ها، دورنمای روابط دو کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
ملک ستیز: پاکستان یک کشور پرقدرت و در جهان اسلام یگانه کشور اتمی است که در همسایگی افغانستان قرار دارد و از زمان استقلال پاکستان از هند، همواره به‌عنوان همسایه‌ای مهم از نگاه سیاسی و اقتصادی مطرح بوده است، اما گاهی بسیار به‌شکل منفی و ظالمانه با افغانستان رفتار کرده است و این یک واقعیت تلخ است که باید پذیرفت.
اما دولت‌های افغانستان اگر بتوانند یک روابط ایده‌آل و جذاب را میان هند و پاکستان در آینده مدیریت کنند و بتوانند توازن را در نوع روابط ایجاد نمایند و نگذارند که افغانستان به عنوان نقطه عطفی استراتژیک دو کشور همسایه تبدیل شود، در آن صورت وضعیت بهبود خواهد یافت.
 
تحلیل کوتاه و استراتژیک
پاکستان همواره به بهانه حضور گروه‌های تروریستی، به‌ویژه طالبان پاکستانی «تی‌تی‌پی»، افغانستان را مورد اتهام و گاهی هم مورد حمله مستقیم نظامی قرار داده است. ادعای پاکستان مبنی بر حضور گروه‌های تروریستی در خاک افغانستان که تا هنوز اسناد قانع‌کننده‌ای نیز در این زمینه ارائه نکرده است، همواره از سوی مقامات امارت اسلامی رد شده است.
این ادعای پاکستان در حالی مطرح می‌شود که ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی در یک کنفرانس خبری، صریحاً گفت که سران گروه تروریستی داعش در پاکستان حضور دارند و این کشور یا باید آنها را از بین ببرد و یا به افغانستان تحویل دهد.
به نظر می‌رسد، همان‌گونه که افغانستان حمایت از تی‌تی‌پی را رد می‌کند، پاکستان نیز حضور گروه داعش در کشورشان را نخواهد پذیرفت. اما واقعیتی که نمی‌شود آن را پنهان کرد این است که ناآرامی‌ها و بسیاری از مشکلات امنیتی، ریشه در داخل پاکستان دارد و ربطی به افغانستان ندارد.