برای دههها، افغانستان در نگاه کشورهای آسیای مرکزی منبع اصلی تهدید و ناامنی تلقی میشد، اما این تصویر اکنون بهطور اساسی در حال تغییر است. الکساندر کنیازف، کارشناس برجسته مسائل منطقهای و افغانستان، معتقد است که افغانستان از یک منشأ تهدید به «پنجرهای از فرصتها» تبدیل شده است. او میگوید بسیاری از کشورها به این درک رسیدهاند که توسعه اجتماعی و اقتصادی افغانستان، خود یکی از مهمترین ضمانتهای امنیت آینده منطقه است.
تاریخ انتشار :جمعه ۲ عقرب ۱۴۰۴ ساعت ۱۱:۵۰
کد مطلب : 333104
خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ سرویس بینالملل: به باور کنیازف، سقوط دوباره وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان میتواند بیثباتی و افراطگرایی را بازگرداند و انزوای این کشور، همانند دهه ۹۰ میلادی، تنها به رادیکالتر شدن اوضاع میانجامد. از همین رو، باید با دولت فعلی افغانستان همکاری کرد.
به گفته او، بیشتر کشورهای آسیای مرکزی اکنون رویکرد مشابهی دارند. هرچند برخی استثناها وجود دارد، اما در نهایت همه ناگزیر به نرمتر کردن لحن خود در قبال حکومت امارت اسلامی خواهند بود. او یادآور شد که پس از روی کار آمدن امارت اسلامی، صادرات برق از تاجیکستان به افغانستان چندین برابر شده است.
«امارت اسلامی، حکومتی پذیرفتهشده از سوی مردم»
کنیازف تأکید میکند که اگرچه امارت اسلامی ممکن است برای برخی خوشایند نباشد، اما این حکومتی است که از سوی مردم افغانستان پذیرفته شده است. او با اشاره به تجربههای ناکام تاریخی گفت: «در دهه هشتاد، شوروی تلاش کرد سوسیالیسم را در افغانستان پیاده کند و در دهههای ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰، آمریکاییها خواستند دموکراسی را اجرا کنند، اما هیچکدام موفق نشدند. آنچه امروز میبینیم، نوعی واکنش طبیعی یا انتقام تاریخی نسبت به آن تجربههاست.»
ضرورت جلوگیری از فاجعه انسانی
او در ادامه افزود: «افغانستان در فقر شدیدی به سر میبرد و بدون کمک خارجی نمیتواند ادامه دهد. هدف اصلی فعلی باید جلوگیری از فاجعه انسانی باشد، زیرا اگر ثبات اقتصادی و اجتماعی برقرار نشود، کل ساختار سیاسی نیز فرو میپاشد و اعتراضات از سر گرفته میشود.»
به گفته وی، نشستهای مشورتی اخیر در مسکو درباره افغانستان نتایج مثبتی داشته است. روسیه در حال حاضر تنها کشوری است که به شکل رسمی اقدام به شناسایی سیاسی حکومت امارت اسلامی کرده و هیئتهای رسمی افغانستانی نیز به مسکو سفر میکنند. این روند، آغاز روابط کاری و عادی میان دو کشور را نشان میدهد.
رشد تعاملات اقتصادی و انسانی
تعامل اقتصادی میان افغانستان و روسیه به گفته کنیازف در حال گسترش است و لازم است همکاریها در زمینههای انسانی و آموزشی نیز افزایش یابد. او معتقد است که با گذر زمان، «رادیکالیسم» کاهش خواهد یافت و این سناریوی مطلوب آینده است. سناریوی منفی اما بازگشت جنگ داخلی است؛ وضعیتی که دوباره افغانستان را به منبع تهدید تبدیل میکند.
هشدار نسبت به مداخله خارجی
کنیازف هشدار میدهد که برخی سیاستمداران آمریکایی، از جمله جان بولتون، از حمایت از مخالفان امارت اسلامی سخن گفتهاند و چنین ابتکارهایی میتواند بسیار خطرناک باشد. به گفته او، جنگ در افغانستان «ارزان و کمهزینه» است و دامن زدن به بیثباتی در این کشور برای برخی قدرتها کار دشواری نیست.
نبود ساختار امنیتی واحد در منطقه
او در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت امنیت منطقه پرداخت و گفت: «در آسیای مرکزی سیستم امنیتی واحدی وجود ندارد و امنیت منطقهای چندلایه است. برخی کشورها مانند قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان عضو سازمان پیمان امنیت جمعی به رهبری روسیه هستند، در حالی که ازبکستان و ترکمنستان خارج از آن قرار دارند.»
کنیازف افزود که تجربه نشان داده هرگاه لازم بوده است، یا کشورهای منطقه خود توانستهاند اوضاع را کنترل کنند یا روسیه و سازمان پیمان امنیت جمعی نقشآفرینی مؤثری داشتهاند. به گفته او، هیچ کشور دیگری – نه ترکیه، نه غرب و نه چین – توانایی ایجاد امنیت در منطقه را ندارد و در این زمینه، روسیه رقیبی ندارد.
تهدیدهای داخلی مهمتر از تهدیدهای خارجی
این کارشناس روسی تأکید میکند که تهدیدهای داخلی اکنون خطرناکتر از تهدیدهای خارجی هستند. او به حوادث ژانویه ۲۰۲۲ در قزاقستان، ناآرامیهای قرهقالپاقستان، درگیریهای مرزی قرقیزستان و تاجیکستان و دیگر رخدادها اشاره کرد و گفت که همه این موارد ریشه در مشکلات داخلی دارند.
به گفته وی، حتی در زمان اعزام نیروهای سازمان پیمان امنیت جمعی به قزاقستان، برای توجیه حضور آنها ناچار شدند از «۴۰ هزار شبهنظامی خارجی» سخن بگویند، چون اساسنامه این سازمان دخالت در امور داخلی کشورها را مجاز نمیداند. اکنون هم در وبسایتهای قزاقی، سخنان رئیسجمهور توکایف در اینباره حذف شده است و ازبکستان نیز توانست بحران داخلی خود را بدون مداخله خارجی مدیریت کند.
اصلاح ساختارهای امنیتی به جای ایجاد نهاد جدید
به باور کنیازف، برای تضمین امنیت منطقهای نیازی به ایجاد ساختارهای تازه نیست، بلکه باید کاستیهای موجود، بهویژه در زمینه حقوقی و هماهنگی سیاست خارجی اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی اصلاح شود. او یادآور شد که این سازمان هنوز مکانیسمهای مشخص تصمیمگیری و هماهنگی ندارد، در حالی که برای یک اتحاد نظامی، چنین هماهنگیهایی حیاتی است.
آینده افغانستان و نظم جدید جهانی
کنیازف در پایان با اشاره به پیوند تحولات منطقه با روندهای جهانی گفت: «بسیاری از فرآیندهای متلاطم آسیای مرکزی به یک رویداد بینالمللی کلیدی گره خوردهاند که نتیجه آن، مسیر آینده را تعیین خواهد کرد.»
او با یادآوری جمله معروفی که میگوید «شرق به قدرت احترام میگذارد» افزود: «نه فقط پایان عملیات ویژه نظامی روسیه در اوکراین، بلکه شکلگیری ساختار جدیدی از نظم بینالملل، تعیینکننده آینده منطقه و توازن قدرت در آن خواهد بود.»
به گفته او، بیشتر کشورهای آسیای مرکزی اکنون رویکرد مشابهی دارند. هرچند برخی استثناها وجود دارد، اما در نهایت همه ناگزیر به نرمتر کردن لحن خود در قبال حکومت امارت اسلامی خواهند بود. او یادآور شد که پس از روی کار آمدن امارت اسلامی، صادرات برق از تاجیکستان به افغانستان چندین برابر شده است.
«امارت اسلامی، حکومتی پذیرفتهشده از سوی مردم»
کنیازف تأکید میکند که اگرچه امارت اسلامی ممکن است برای برخی خوشایند نباشد، اما این حکومتی است که از سوی مردم افغانستان پذیرفته شده است. او با اشاره به تجربههای ناکام تاریخی گفت: «در دهه هشتاد، شوروی تلاش کرد سوسیالیسم را در افغانستان پیاده کند و در دهههای ۲۰۰۰ و ۲۰۱۰، آمریکاییها خواستند دموکراسی را اجرا کنند، اما هیچکدام موفق نشدند. آنچه امروز میبینیم، نوعی واکنش طبیعی یا انتقام تاریخی نسبت به آن تجربههاست.»
ضرورت جلوگیری از فاجعه انسانی
او در ادامه افزود: «افغانستان در فقر شدیدی به سر میبرد و بدون کمک خارجی نمیتواند ادامه دهد. هدف اصلی فعلی باید جلوگیری از فاجعه انسانی باشد، زیرا اگر ثبات اقتصادی و اجتماعی برقرار نشود، کل ساختار سیاسی نیز فرو میپاشد و اعتراضات از سر گرفته میشود.»
به گفته وی، نشستهای مشورتی اخیر در مسکو درباره افغانستان نتایج مثبتی داشته است. روسیه در حال حاضر تنها کشوری است که به شکل رسمی اقدام به شناسایی سیاسی حکومت امارت اسلامی کرده و هیئتهای رسمی افغانستانی نیز به مسکو سفر میکنند. این روند، آغاز روابط کاری و عادی میان دو کشور را نشان میدهد.
رشد تعاملات اقتصادی و انسانی
تعامل اقتصادی میان افغانستان و روسیه به گفته کنیازف در حال گسترش است و لازم است همکاریها در زمینههای انسانی و آموزشی نیز افزایش یابد. او معتقد است که با گذر زمان، «رادیکالیسم» کاهش خواهد یافت و این سناریوی مطلوب آینده است. سناریوی منفی اما بازگشت جنگ داخلی است؛ وضعیتی که دوباره افغانستان را به منبع تهدید تبدیل میکند.
هشدار نسبت به مداخله خارجی
کنیازف هشدار میدهد که برخی سیاستمداران آمریکایی، از جمله جان بولتون، از حمایت از مخالفان امارت اسلامی سخن گفتهاند و چنین ابتکارهایی میتواند بسیار خطرناک باشد. به گفته او، جنگ در افغانستان «ارزان و کمهزینه» است و دامن زدن به بیثباتی در این کشور برای برخی قدرتها کار دشواری نیست.
نبود ساختار امنیتی واحد در منطقه
او در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت امنیت منطقه پرداخت و گفت: «در آسیای مرکزی سیستم امنیتی واحدی وجود ندارد و امنیت منطقهای چندلایه است. برخی کشورها مانند قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان عضو سازمان پیمان امنیت جمعی به رهبری روسیه هستند، در حالی که ازبکستان و ترکمنستان خارج از آن قرار دارند.»
کنیازف افزود که تجربه نشان داده هرگاه لازم بوده است، یا کشورهای منطقه خود توانستهاند اوضاع را کنترل کنند یا روسیه و سازمان پیمان امنیت جمعی نقشآفرینی مؤثری داشتهاند. به گفته او، هیچ کشور دیگری – نه ترکیه، نه غرب و نه چین – توانایی ایجاد امنیت در منطقه را ندارد و در این زمینه، روسیه رقیبی ندارد.
تهدیدهای داخلی مهمتر از تهدیدهای خارجی
این کارشناس روسی تأکید میکند که تهدیدهای داخلی اکنون خطرناکتر از تهدیدهای خارجی هستند. او به حوادث ژانویه ۲۰۲۲ در قزاقستان، ناآرامیهای قرهقالپاقستان، درگیریهای مرزی قرقیزستان و تاجیکستان و دیگر رخدادها اشاره کرد و گفت که همه این موارد ریشه در مشکلات داخلی دارند.
به گفته وی، حتی در زمان اعزام نیروهای سازمان پیمان امنیت جمعی به قزاقستان، برای توجیه حضور آنها ناچار شدند از «۴۰ هزار شبهنظامی خارجی» سخن بگویند، چون اساسنامه این سازمان دخالت در امور داخلی کشورها را مجاز نمیداند. اکنون هم در وبسایتهای قزاقی، سخنان رئیسجمهور توکایف در اینباره حذف شده است و ازبکستان نیز توانست بحران داخلی خود را بدون مداخله خارجی مدیریت کند.
اصلاح ساختارهای امنیتی به جای ایجاد نهاد جدید
به باور کنیازف، برای تضمین امنیت منطقهای نیازی به ایجاد ساختارهای تازه نیست، بلکه باید کاستیهای موجود، بهویژه در زمینه حقوقی و هماهنگی سیاست خارجی اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی اصلاح شود. او یادآور شد که این سازمان هنوز مکانیسمهای مشخص تصمیمگیری و هماهنگی ندارد، در حالی که برای یک اتحاد نظامی، چنین هماهنگیهایی حیاتی است.
آینده افغانستان و نظم جدید جهانی
کنیازف در پایان با اشاره به پیوند تحولات منطقه با روندهای جهانی گفت: «بسیاری از فرآیندهای متلاطم آسیای مرکزی به یک رویداد بینالمللی کلیدی گره خوردهاند که نتیجه آن، مسیر آینده را تعیین خواهد کرد.»
او با یادآوری جمله معروفی که میگوید «شرق به قدرت احترام میگذارد» افزود: «نه فقط پایان عملیات ویژه نظامی روسیه در اوکراین، بلکه شکلگیری ساختار جدیدی از نظم بینالملل، تعیینکننده آینده منطقه و توازن قدرت در آن خواهد بود.»
منبع : ترجمان افغانستان
avapress.net/vdcbgfbfarhbf8p.uiur.html
تگ ها
پربازدیدترین
مطالب مرتبط
[۱۴ جوزا ۱۴۰۴] 
[۱۶ ثور ۱۴۰۳] 
[۱۱ جوزا ۱۴۰۴] 
[۳۱ ثور ۱۴۰۴] 
