خبرگزاری صدای افغان(آوا) - کابل: مولوی گلحسن حسن، سفیر امارت اسلامی در مسکو، در گفتوگو خبرگزاری تاس روسیه اعلام کرد که افغانستان به عنوان کشور ناظر در سازمان همکاری شانگهای، مشارکت فعال خود را از سر خواهد گرفت.
به گفته وی، با تلاشهای مسکو و پکن، اکثر اعضای سازمان به این نتیجه رسیدهاند که احیای حضور فعال افغانستان در این سازمان منطقی و امکانپذیر است.
او تأکید کرد: «افغانستان طبق وضعیت ناظر خود باید در جلسات سازمان شرکت کند.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که طی چهار سال گذشته (از زمان بازگشت دوباره امارت اسلامی به قدرت در ۲۰۲۱)، افغانستان علیرغم وضعیت ناظر، به نشستهای این سازمان دعوت نشده است.
این در حالی است که تحلیلگران امور سیاسی، چگونگی نقش آینده افغانستان در این سازمان را وابسته به تصمیمگیری اعضا، بهویژه دو عضو مهم این سازمان، (روسیه و چین) دانستهاند. به باور آنان، در حالی که رابطه افغانستان با روسیه و چین در حال حاضر در وضعیت مطلوبی قرار دارد، انتظار میرود که افغانستان جایگاه و نقش فراتر از عضو ناظر این سازمان را در آینده داشته باشد.
افزایش اعتبار سیاسی و امینتی افغانستان با حضور در سازمان شانگهای
سید ضیا حسینی، آگاه امور سیاسی و منطقهای در گفتگو با خبرنگار آوا، با اظهار اینکه حضور نماینده افغانستان در نشستهای شانگهای میتواند تضمینات سیاسی، امنیتی و اقتصادی را برای کشور ایجاد کند افزود: «آنچه سفیر افغانستان در مسکو مطرح کرده و خواستار حضور در نشستهای منطقهای بهویژه سازمان شانگهای شده است، یک ایده منطقی و درعین حال ضروری پنداشته میشود.»
به باور حسینی، حضور افغانستان در جناح بندیها و سازمانهای منطقهای در ابعاد مختلف، یک امر مهم و ضروری است، سران امارت اسلامی در بعد سیاسی تلاش میکنند که در قالب سازمانهای همسو، توجه بیشتر کشورها را جلب کند. از طرف دیگر برای گسترش تعاملات و توسعه اقتصادی با کشورهای منطقه از این مجرا فعالیت بیشتر خواهد کرد.»
به گفته وی، «سازمان شانگهای، بنا بر موقعیت جغرافیایی و حضور اکثر کشورهای منطقه در آن، میتواند وجهه مهمی تبلیغاتی، سیاسی و تعاملات گسترده اقتصادی را برای افغانستان بوجود بیاورد، بنا براین افغانستان برای حضور دراین مجمع مهم سیاسی، امنیتی و اقتصادی بیش از پیش تلاش خواهد کرد.»
از دید این تحلیلگر امور سیاسی، «گسترش تعاملات سیاسی افغانستان با کشورهای منطقه، یقیناً سبب توسعه اقتصادی نیز میشود و افزون بر آن هدف سیاسی دیگر، تشکیل یک همگرایی منطقه در باره افغانستان از سوی امارت اسلامی است که میخواهد با عضویت در این سازمان، چالشهای موجود، تحریمها و تعزیرهای جهانی را کاهش دهد، از این منظر این سازمان یک فرصت خوب برای افغانستان محسوب میشود.»
یکی از اهداف تأسیس سازمان شانگهای جلوگیری از نفوذ غرب در منطقه است
در همین حال عبدالرضا سروش، استاد دانشگاه نیز در مصاحبه با آوا میگوید که «براساس فلسفه وجودی، سازمان شانگهای برای اهداف مشخصی مانند تعاملات سیاسی، اقتصادی و مهمتر از همه تأمین امنیت منطقهای تأسیس شده است، این سازمان بوجود آمد تا یک سیستم امنیتی همهجانبه میان کشورهای آسیایی را ایجاد کند.»
به گفته آقای سروش، یکی از اهداف مهم تأسیس سازمان شانگهای کاهش نفوذ غرب در منطقه است، بهویژه دو عضو مهم این سازمان (روسیه و چین) از طریق این سازمان، برای جلوگیری ناتو و غرب در منطقه بیشتر تلاش میکنند.»
به گفته آقای سروش، مسئله همکاریهای اقتصادی و تجارتی را نیز نباید از نظر دور داشت، زیرا اعضای سازمان شانگهای درعرصههای اقتصادی فعالیت جدی دارند، بنا براین افغانستان که در جغرافیا و قلمرو این سازمان قرار دارد، سهمی از این مزایا باید داشته باشد، با این وجود به هر اندازه که افغانستان از این سازمان فاصله بگیرد، به همان میزان از نگاه سیاسی، امنیتی و اقتصادی آسیب پذیر خواهد بود.»
او تأکید کرد که «در صورت عدم حضور افغانستان در سازمان شانگهای، کشور از نگاه امنیتی، بهویژه از ناحیه گروههای تروریستی دچار آسیب میشود، ضمن اینکه نفوذ غرب نیز گسترش پیدا خواهد کرد و روابط کشورهای منطقه با افغانستان کم رنگ میشود.»
وی معتقد است که «اگر افغانستان به سازمان شانگهای متصل شود و به عنوان عضو رسمی یا ناظر نقش فعال داشته باشد، اعتبار سیاسی و بینالمللی را به دست آورده و مشکلات امنیتی و اقتصادی کاهش پیدا خواهد کرد.»
ماهیت و فلسفه وجودی سازمان شانگهای
سازمان همکاری شانگهای یک سازمان بینالمللی بیندولتی است که با اهداف امنیتی، اقتصادی و سیاسی در منطقه اورآسیا فعالیت میکند. این سازمان در سال ۲۰۰۱ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان پایهگذاری شد که ماهیت چند جانبه دارد و تمرکز اصلی آن بر تقویت اعتماد متقابل، حسن همجواری و همکاری در زمینههایی مانند مبارزه با تروریسم، جداییطلبی و افراطگرایی است. در حال حاضر علاوه بر کشورهای فوق، ایران، هند و پاکستان نیز در این سازمان عضویت دارند.