خبرگزاری صدای افغان (آوا) - کابل: سید ناصر موسوی، آگاه روابط بینالملل، در مصاحبه با آوا میگوید که ترامپ در دور دوم ریاستجمهوری خود، از لحاظ سیاسی، بینالمللی، اخلاقی، چگونگی حاکمیت قانون و... ایالات متحده را با چالشهای متعددی روبهرو کرده است. ترامپ از اکثریت سازمانهای بینالمللی که به کوشش خود امریکا و کشورهای همپیمانش ساخته شده بود، خارج شده است.
از طرفی، به گفته موسوی، ترامپ در حال حاضر شدیداً با ناتو و کشورهای همپیمان خود با چالشهای سخت روبهرو است. در عرصه بینالمللی نیز با کشورهای متعددی مشکل دارد و در داخل امریکا نیز با بسیاری از قوانین تصویبشده این کشور، مانند قانون مهاجرت، بیمه و امثال آن در مخالفت قرار گرفته است. افزون بر همه، جنگی خلاف قوانین که با ایران به راه انداخت و طی چهل روز در بسیاری از موارد شکست نیز خورد، ابرقدرت بودن امریکا را جداً زیر سوال برده است.
به گفته موسوی، درگیری لفظی ترامپ با پاپ لئون نیز موضوع جدیدی است که نشان میدهد ترامپ به هیچ قوانینی، حتی ارزشهای دین مسیحیت نیز پایبند نیست. کار او اکنون به جایی رسیده است که بسیاری از متخصصان سلامت روانی خواستار بررسی حالت روانی ترامپ شدهاند.
او همچنین تأکید کرد که یک نوع هرج و مرج از لحاظ روانی و نوع کارکرد در حکومت ترامپ به وجود آمده که تبعات منفی گستردهای را در عرصه داخلی امریکا و همچنین جهانی در پی دارد و امریکا را سالها از چشم دنیا انداخته است. اکنون هیچ کشوری به پیمانهای امریکا مانند گذشته اعتماد ندارد و شاید این بزرگترین ضربهای باشد که ترامپ به سیستم امریکا در طول تاریخ این کشور وارد کرده است.
مخالفت ترامپ با پاپ لئو و توهین به ارزشهای مسیحیت
در همین حال، عباس ارشاد، آگاه امور بینالمللی، میگوید که در پی اظهارات جنجالی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده امریکا علیه پاپ لئو چهاردهم، آنچه بیش از یک واکنش سطحی به چشم میآید، شکلگیری یک تقابل عمیق میان قدرت سیاسی و مرجعیت دینی است. چنانکه این تنش در بستر اختلافات جدی بر سر جنگ، سیاست خارجی و نحوه تفسیر مفاهیم اخلاقی و دینی در روابط بینالملل به وجود آمده است. در حالی که پاپ بر ضرورت صلح و پرهیز از خشونت تأکید داشته، ترامپ این مواضع را بهعنوان نوعی مداخله در سیاست و نشانه ضعف تلقی کرده است. همین تفاوت نگرش، این تقابل را از یک اختلاف لفظی فراتر برده و به سطح یک چالش گفتمانی میان «اخلاق جهانی» و «سیاست خودخواهی» ارتقا داده است.
از دید آقای ارشاد، در سطح داخلی ایالات متحده، این اظهارات میتواند پیامدهای قابلتوجهی برای جایگاه سیاسی ترامپ به همراه داشته باشد. جامعه کاتولیک امریکا یکی از گروههای اثرگذار در معادلات انتخاباتی بهشمار میرود و هرگونه تقابل با جایگاه پاپ میتواند باعث فاصله گرفتن بخش عمدهای از این بدنه اجتماعی از جریانهای همسو با ترامپ شود. علاوه بر این، واکنشهای انتقادی حتی در میان برخی جریانهای محافظهکار نشان میدهد که این مسئله صرفاً یک موضوع حزبی نیست، بلکه با باورهای عمیق دینی و هویتی در جامعه امریکا گره خورده است. در نتیجه، این روند میتواند به کاهش انسجام اجتماعی در داخل این کشور منجر شود.
به گفته ارشاد، در سطح بینالمللی، این رویداد بهوضوح پیامدهایی فراتر از مرزهای امریکا دارد و میتواند به تضعیف جایگاه این کشور در میان متحدان سنتیاش بینجامد. پاپ به عنوان یک مرجع دینی جهانی، نفوذ گستردهای در افکار عمومی و ساختارهای سیاسی بسیاری از کشورها دارد و هرگونه تقابل با او بهنوعی تقابل با یک نظام ارزشی گسترده تلقی میشود. در چنین شرایطی، این رفتار میتواند تصویر امریکا را بهعنوان کشوری که به اصول اخلاقی و ارزشهای جهانی بیتوجه است، تقویت کرده و شکافهای موجود میان این کشور و متحدان اروپایی را عمیقتر سازد که باعث و بانی این نگرش شخص ترامپ است.
از سوی دیگر، به باور ارشاد، این تنش میتواند روابط میان ایالات متحده و واتیکان را وارد مرحلهای پیچیدهتر کند. واتیکان به عنوان یک بازیگر فعال در عرصه دیپلماسی جهانی، نقش مهمی در میانجیگریهای صلح، مسائل انسانی و بحرانهای بینالمللی ایفا میکند. تداوم این اختلافات میتواند ظرفیت همکاری در این حوزهها را کاهش داده و حتی مانع از شکلگیری اجماع در موضوعات مهم جهانی شود.
پس میتوان گفت؛ این تقابل روایی نشاندهنده آن است که جهان امروز بیش از هر زمان دیگر با چالشی بنیادین میان «مشروعیت اخلاقی» و «قدرت سیاسی» روبرو است؛ چالشی که پیامدهای آن نه تنها در کوتاهمدت، بلکه در شکلدهی به نظم آینده بینالملل نیز قابل مشاهده خواهد بود.
ترامپ در چاله جنگ دین و سیاست
سید مجیب بهشتی نیز در مصاحبه با آوا گفت که گذشته از تمام قانونگریزیهای ترامپ، اظهارات او علیه پاپ لئو چهاردهم را میتوان فراتر از یک جنجال لفظی دانست و دارای چندین پیامد مهم و اجتنابناپذیر خواهد بود.
آقای بهشتی توضیح داد: نخست از همه، در داخل ایالات متحده امریکا، این نوع موضعگیریها شکاف میان سیاست و مذهب را عمیقتر میکند و میتواند همزمان باعث بسیج بخشی از پایگاههای محافظهکار و در مقابل، افزایش انتقاد از رویکردهای تند سیاسی شود.
آقای بهشتی همچنین بیان داشت که پیامدهای جهانی مخالفت ترامپ با پاپ لئو را نیز نمیتوان از نظر دور داشت، زیرا در سطح بینالمللی، این اظهارات به اعتبار اخلاقی و دیپلماتیک امریکا آسیب میزند. تقابل با واتیکان بهعنوان یک مرجع مهم دینی، این پیام را منتقل میکند که رویکرد سیاسی امریکا کمتر به گفتگوی بینفرهنگی و احترام به نهادهای معنوی پایبند است.
مهمتر از همه به باور بهشتی در عرصه جنگ روایتها، چنین رویدادهایی به رقبای جهانی امریکا امکان میدهد تا این کشور را بهعنوان بازیگری متناقض با ارزشهای ادعاییاش معرفی کنند و نفوذ نرم آن را تضعیف نمایند. در مجموع، پیامد اصلی این اظهارات را باید در سه محور دید: تعمیق شکاف داخلی، تضعیف قدرت نرم و اعتبار جهانی، و تقویت فضای رقابتهای رسانهای و ایدئولوژیک در سطح بینالمللی.