عدالت امیرالمؤمنین(ع)؛ معیار انقلابی‌گری واقعی و الگوی جاودان حکومت‌داری

خبرگزاری صدای افغان (آوا) - مشهد مقدس: نشست هفتگی «گفتمان تبیین» به مناسبت ولادت امیرالمؤمنین علی(ع) روز (پنجشنبه، ۱۰ جدی/دی) از سوی مرکز تبیان در مشهد مقدس برگزار شد.

در این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین سید جعفر هاشمی، کارشناس امور دینی، اظهار داشت: خداوند متعال با قرار دادن تولد امیرالمؤمنین(ع) در کعبه، به جهانیان اعلام کرد که رهبری دینی، امری الهی و فراتر از توان بشری است. آن حضرت در تمام زندگی خود، با جهاد علیه کفار، منافقین و مشرکین، هیچ نقطه منفی نداشت و همواره مظهر عدالت و کمال بود.

وی افزود: خداوند برای اثبات این‌که امام علی(ع) عدالت محض و رهبر الهیِ منتخب از جانب خود است، تولد او را در خانه کعبه قرار داد؛ رویدادی که تمامی مورخان، جز نواصب، به آن اقرار کرده‌اند. جوینی نیز تأکید کرده است که پیش از علی(ع)، هیچ‌کس در کعبه متولد نشده است.

این عالم دینی تصریح کرد: خداوند به حضرت علی(ع) امتیازاتی عطا کرد که حتی به پیامبر اسلام(ص) نداده بود؛ از جمله تولد در کعبه، همسری همچون فاطمه زهرا(س) که هیچ‌یک از همسران پیامبر(ص) به مقام فضایل، اخلاق، علم و عصمت ایشان نمی‌رسند، و نیز قدرت بازو و شجاعت بی‌نظیر.

حجت‌الاسلام هاشمی با اشاره به زهد و ساده‌زیستی امام علی(ع) گفت: آن حضرت الگویی عملی برای رهبران جامعه ارائه داد. علی(ع) فقیر نبود، بلکه زاهد بود؛ دارای بیت‌المال بود، اما تنها یک پیراهن داشت و برای خود خانه‌ای نساخت. این سبک زندگی نشان می‌دهد که رهبر جامعه، خواه سیاسی یا دینی، باید روشی برگزیند که جامعه به سوی آن کشیده شود.

وی نمونه‌هایی از زهد رهبران شیعه را برشمرد و اظهار داشت: خانه امام خمینی(ره) در جماران بسیار محقر بود، آیت‌الله سیستانی همچنان به صورت مستأجر زندگی می‌کند و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله‌العالی) نیز به زهد مشهور است. این زهد، نه فقر، بلکه انتخاب آگاهانه برای هم‌نوایی با مردم است.

این سخنران همچنین به حدیثی از وسایل‌الشیعه (جلد چهاردهم) اشاره کرد که در آن، امام علی(ع) هنگام عبور از بازار کوفه، پیرمرد نابینای نصرانی را که گدایی می‌کرد، مورد توجه قرار داد و دستور داد از بیت‌المال برای او حقوق تعیین شود. وی تأکید کرد: امام فرمود تا زمانی که جوان بود از او کار کشیدید، حالا که پیر و نابینا شده، او را رها می‌کنید؟ این رفتار، حقوق بشر واقعی را نشان می‌دهد، نه حقوق بشر دروغین دنیای امروز.

حجت‌الاسلام هاشمی در پایان خاطرنشان کرد: برای امیرالمؤمنین(ع)، ملیت، نژاد، مکان و حتی دین تفاوت نداشت؛ انسانیت محور بود. ایرانیان در حکومت ایشان نقش داشتند و امروز نیز نمونه آن در رفتار امام خمینی(ره) با خادم افغانی و نزدیکی با علمای افغان دیده می‌شود. در حکومت علی(ع)، هر انسانی محترم است و حقوقش باید رعایت شود.

عدالت امیرالمؤمنین(ع)؛ انقلابی‌ترین الگوی حکومت‌داری در تاریخ بشریت
در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین سید جواد قاسمی، کارشناس امور دینی، به ایراد سخن پرداخت و گفت: انقلابی‌گری واقعی، جز با عدالت همراه نیست. انسانی می‌تواند انقلاب به پا کند و تغییرات بنیادین در زندگی‌ها، حکومت‌ها و جامعه بشری ایجاد نماید که عدالت را برقرار سازد. عدالت امیرالمؤمنین(ع) در تمام شئون زندگی ایشان، از دوران تربیت زیر نظر پیامبر گرامی اسلام(ص)، دوره ۲۵ سال خانه‌نشینی و به‌ویژه در چهار تا چهار و نیم سال حکومت، جاری و ساری بود.

وی افزود: اجرای عدالت توسط امام علی(ع) در آن برهه کوتاه، انقلابی واقعی در حکومت‌داری بشریت ایجاد کرد؛ جامعه را متحول ساخت، انسان‌ها را دگرگون کرد و الگویی جاودان برای تمام بشر فراهم آورد تا از آن بیاموزند و در جوامع خود اجرا کنند. ان‌شاءالله ما نیز بتوانیم این عدالت را تبیین نموده و در زندگی فردی و فعالیت‌های اجتماعی خود پیاده سازیم.

این عالم دینی به خطبه‌های آتشین و نامه‌های امام علی(ع) به کارگزاران اشاره کرد و گفت: در این نامه‌ها، امام(ع) با صراحت کامل، بدون رودربایستی و بدون مصلحت‌اندیشی بی‌جا، احکام الهی را بیان می‌فرمودند و کارگزاران را به اجرای عدالت فرا می‌خواندند. برای نمونه، در نامه‌ای به یکی از کارگزاران که به بیت‌المال دست‌درازی کرده بود، امام(ع) فرمود: عصیان کردی، از پروردگارت رویگردان شدی، امانت را به جا نیاوردی و با قدرت به بیت‌المال دست دراز کردی.

حجت‌الاسلام قاسمی تأکید کرد: این کلام تیز و صریح امام(ع) در برخورد با ظالم و مفسد اقتصادی، به ما آموزش می‌دهد که در برابر ظلم و فساد ذره‌ای کوتاه نیاییم و با تهاجم و صراحت کامل، عدالت را برقرار سازیم. این رویکرد، فراتر از مقاومت، نوعی حمله به فساد است.

وی در ادامه به کلام نورانی امیرالمؤمنین(ع) استناد کرد که فرمود: «العدل حیاة»؛ یعنی عدالت، زندگی است. این سخنران اظهار داشت: اگر متضاد آن را مرگ بدانیم، ظلم و فساد برابر با مرگ است. عدالت اجتماعی را امام(ع) مساوی با حیات بشری می‌داند. در زندگی خانوادگی، اجتماعی، کشوری و بین‌المللی، اگر عدالت رعایت نشود، آن زندگی در واقع مرگ است؛ انسان‌ها همچون مردگان متحرک خواهند بود.

حجت‌الاسلام قاسمی تصریح کرد: زندگی بشری زمانی معنا پیدا می‌کند که عدالت، همبستگی و هماهنگی ایجاد کند. بدون عدالت، زندگی به سطح حیوانی تنزل می‌یابد. عدالت، رکن اصلی حیات بشر، اتحاد و همبستگی میان انسان‌هاست؛ خواه در میان مسلمانان یا در کل جوامع انسانی. امام علی(ع) با این تشبیه زیبا، بر نقطه اصلی ارزش زندگی یعنی عدالت دست گذاشته است.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد: ان‌شاءالله همه ما بتوانیم عدالت علوی را در حوزه فردی، اجتماعی و تمام شئون زندگی اجرا کنیم.