غیبت افغانستان در نشست‌های منطقه‌ای جایگاه ژئوپلیتیکی کشور را در هاله‌ای از ابهام قرار می‌دهد

خبرگزاری صدای افغان (آوا) - کابل: بیست‌وششمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در شهر بیشکک، پایتخت قرقیزستان، در حالی برگزار می‌شود که نماینده‌ای از افغانستان، حتی به عنوان عضو ناظر نیز حضور ندارد. این اجلاس هم‌زمان با بیست‌وپنجمین سالگرد تأسیس این سازمان برگزار شده و به همین دلیل در برخی منابع خبری با عنوان «بیست‌وپنجمین نشست سالانه» نیز از آن یاد شده است.

این کنفرانس در شرایط بسیار حساس و بحران‌های موجود در منطقه و جهان، اما به دور از چشم افغانستان برگزار شد. دستاورد اصلی این نشست، تصویب «اعلامیه بیشکک» و امضای ۲۸ سند همکاری اقتصادی، امنیتی و تجاری عنوان شده است.

امارت اسلامی افغانستان از عدم حضور نماینده کشور در این کنفرانس بین‌المللی انتقاد کرده و گفته است که افغانستان از کشورهای اثرگذار در معادلات منطقه‌ای، به‌ویژه در بخش‌های امنیتی و اقتصادی بوده که نادیده گرفتن آن پیامدهای منفی خواهد داشت.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی، می‌گوید که حضور افغانستان در نشست سازمان همکاری شانگهای به نفع منطقه است و بدون حضور این کشور، تصمیم‌های این نشست کامل نخواهد بود.

مجاهد در گفت‌وگو با رسانه‌ها همچنین گفته است که موضوعات مهم اقتصادی، امنیتی و سیاسی منطقه در این نشست بررسی می‌شود و افغانستان از این جنبه‌ها بخش مهم منطقه به شمار می‌رود. او تأکید کرد که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای باید اهمیت حضور افغانستان در این نشست‌ها را درک کنند.

موقعیت جغرافیایی افغانستان برای منطقه حیاتی است
در همین حال، آگاهان امور بین‌المللی نیز عدم حضور افغانستان در کنفرانس‌های بین‌المللی، به‌ویژه نشست‌های منطقه را، خلأ محسوس در روابط کشورهای عضو که
منافعشان با افغانستان گره خورده است، عنوان کرده و می‌افزایند که افغانستان نیز در ابعاد مختلف سیاسی، امنیتی و اقتصادی از این غیبت‌ها آسیب می‌بیند.

عباس ارشاد، آگاه امور روابط بین‌الملل، در مصاحبه با آوا می‌گوید که «عدم حضور افغانستان در نشست‌های مهم منطقه‌ای مانند سازمان همکاری شانگهای، صرفاً یک غیبت دیپلماتیک نیست؛ بلکه می‌تواند بر منافع اقتصادی، امنیتی و جایگاه ژئوپلیتیکی کشور تأثیر بگذارد.»

به باور وی، «افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی، حلقه اتصال آسیای مرکزی و جنوبی است و موضوعاتی مانند ترانزیت، تجارت، انرژی، مبارزه با تروریسم، قاچاق مواد مخدر و امنیت مرزها مستقیماً با آن ارتباط دارد. بنابراین، نبود نماینده افغانستان باعث می‌شود دیدگاه و منافع کشور در مذاکرات و تصمیم‌گیری‌های منطقه‌ای کمتر مطرح شود.»

وی به آسیب‌های اقتصادی از این ناحیه نیز اشاره کرد و گفت: «از نظر اقتصادی، غیبت در این‌گونه نشست‌ها می‌تواند فرصت مشارکت در پروژه‌های ترانزیتی، سرمایه‌گذاری، انرژی و تجارت منطقه‌ای را کاهش دهد و از نظر امنیتی نیز، افغانستان ممکن است به‌جای آن‌که در تدوین راهکارهای امنیتی منطقه نقش داشته باشد، صرفاً موضوع بحث و نگرانی دیگران قرار گیرد.»

با این حال، به عقیده ارشاد، «صرف حضور در نشست‌ها کافی نیست؛ حضور زمانی مؤثر است که با دیپلماسی فعال، برنامه مشخص و تیم‌های تخصصی همراه باشد. ازاین‌رو می‌توان گفت که افغانستان برای حفظ منافع ملی خود باید از انزوا فاصله گرفته و حضور هدفمند و فعال در سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را تقویت کند؛ زیرا در سیاست بین‌الملل، نبودن در میز مذاکره گاهی به معنای واگذارکردن فرصت تأثیرگذاری بر تصمیم‌هایی است که مستقیماً بر آینده کشور اثر می‌گذارند.»