سازمان بین‌المللی مهاجرت(آی‌او‌ام) در گزارشی تازه می‌گوید بخش بزرگی از عودت‌کنندگان بدون مدرک پس از بازگشت به افغانستان با مشکلات جدی در زمینه اشتغال، آموزش، درآمد، سرپناه و دسترسی به خدمات اساسی روبه‌رو هستند؛ به‌گونه‌ای که ۶۹ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر در ۳۰ روز پیش از مصاحبه هیچ کاری نداشته‌اند.
تاریخ انتشار :سه شنبه ۷ میزان ۱۴۰۵ ساعت ۱۲:۵۱
کد مطلب : 366572
خبرگزاری صدای افغان(آوا) - کابل: سازمان بین‌المللی مهاجرت(آی‌او‌ام) در یک گزارش تازه درباره وضعیت اجتماعی و اقتصادی عودت‌کنندگان افغانستان گفته است که بسیاری از خانواده‌های بازگشته پس از ورود به کشور با دشواری در تأمین نیازهای اولیه زندگی مواجه‌اند.
بر بنیاد این گزارش، ۶۹ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر که در ماه آگست مورد بررسی قرار گرفته‌اند، در ۳۰ روز پیش از مصاحبه هیچ کاری نداشته‌اند.
آی‌او‌ام افزوده است که در میان افرادی که در این مدت کار کرده‌اند، ۷۱ درصد تنها به‌گونه نیمه‌وقت یا ناقص مصروف بوده‌اند؛ ۲۷ درصد شغل کامل داشته و تنها ۲ درصد مالک یک کسب‌وکار بوده‌اند.
ناتوانی در تأمین نیازهای اساسی
بر اساس یافته‌های این نهاد، ۵۴ درصد خانواده‌ها و افراد عودت‌کننده مورد بررسی نتوانسته‌اند در ۳۰ روز پیش از مصاحبه، نیازهای اساسی خود را از طریق درآمدشان تأمین کنند.
غذا، کمک برای سرپناه و کمک نقدی چندمنظوره، سه مورد از نیازهایی بوده که بیشترین شمار پاسخ‌دهندگان به آن اشاره کرده‌اند.
این وضعیت در حالی گزارش می‌شود که افغانستان در سال‌های اخیر با بازگشت گسترده مهاجران از کشورهای همسایه روبه‌رو بوده و ظرفیت بازار کار و خدمات عمومی در بسیاری از مناطق با فشار بیشتری مواجه شده است.
شکاف آموزشی و مهارتی
گزارش آی‌او‌ام همچنین از شکاف قابل توجه در زمینه آموزش و مهارت‌های کاری در میان عودت‌کنندگان خبر می‌دهد.
به گفته این نهاد، ۵۳ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر هیچ دوره آموزشی تکمیل‌شده‌ای ندارند و ۵۰ درصد نیز فاقد هرگونه تجربه کاری تخصصی هستند.
در میان جوانان ۱۵ تا ۲۶ ساله نیز ۵۵ درصد نه در آموزش حضور دارند، نه شغل دارند و نه در برنامه‌های آموزشی فنی و حرفه‌ای شامل هستند.
این رقم در میان زنان جوان به ۷۹ درصد می‌رسد، در حالی که برای مردان جوان ۳۱ درصد گزارش شده است.
محرومیت کودکان از آموزش
وضعیت کودکان نیز در این گزارش نگران‌کننده توصیف شده است.
بر بنیاد یافته‌های آی‌او‌ام، ۵۱ درصد کودکان ۵ تا ۱۴ ساله مورد بررسی در آموزش یا برنامه‌های آموزشی ثبت‌نام نشده‌اند و دختران بخش قابل توجهی از این گروه را تشکیل می‌دهند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که بازگشت به کشور برای شماری از خانواده‌ها به معنای پایان یافتن محرومیت‌های آموزشی نبوده و برخی کودکان همچنان با موانع دسترسی به آموزش روبه‌رو هستند.
بحران سرپناه در میان عودت‌کنندگان
آی‌او‌ام ناامنی در زمینه سرپناه را یکی دیگر از موانع عمده ادغام دوباره عودت‌کنندگان دانسته است.
بر بنیاد این گزارش، ۷۷ درصد پاسخ‌دهندگان در سرپناه‌های انتقالی زندگی می‌کنند و ۵۱ درصد نیز از کمبود فضای کافی برای زندگی رنج می‌برند.
همچنین ۱۴ درصد عودت‌کنندگان گفته‌اند که از زمان بازگشت از محل بودوباش خود اخراج شده‌اند. در ۶۴ درصد این موارد، ناتوانی در پرداخت کرایه دلیل اصلی اخراج عنوان شده است.
مشکل اسناد هویتی و دسترسی به خدمات
نبود اسناد هویتی و مدارک لازم نیز یکی دیگر از مشکلات جدی عودت‌کنندگان عنوان شده است.
آی‌او‌ام گفته است تنها ۲۱ درصد خانواده‌های بررسی‌شده همه اسناد لازم خانوادگی را در اختیار داشته‌اند، در حالی که ۷ درصد هیچ مدرکی نداشته‌اند.
همچنین ۴۳ درصد خانواده‌ها و افراد عودت‌کننده فاقد مدارک لازم برای دسترسی به خدمات مورد نیاز بوده‌اند؛ این رقم در میان خانواده‌ها به ۵۰ درصد رسیده است.
در بخش دسترسی به خدمات نیز ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان از دسترسی مؤثر به خدمات رسیدگی به حوادث، ۶۲ درصد از خدمات صحی، ۶۱ درصد از برق و ۵۳ درصد از آب آشامیدنی مصون محروم بوده‌اند.
شمار زیاد کودکان در میان عودت‌کنندگان
بر اساس گزارش آی‌او‌ام، ۵۸ درصد تمام عودت‌کنندگان ارزیابی‌شده کمتر از ۱۸ سال سن داشته‌اند.
همچنین میانگین شمار اعضای هر خانواده عودت‌کننده ۶.۱ نفر بوده است.
این نهاد افزوده است که ۴۸ درصد افراد بررسی‌شده در محل اصلی زندگی خود بودوباش ندارند و فرصت‌های بهتر اقتصادی و نبود یا ویرانی خانه از دلایل عمده جابه‌جایی آنان عنوان شده است.
چه کسانی در این بررسی شامل بوده‌اند؟
آی‌او‌ام گفته است این بررسی ۱٬۵۴۷ عودت‌کننده بدون مدرک را شامل می‌شود که از میان آنان یک‌هزار و ۲۶۷ خانواده عودت‌کننده و ۲۸۰ فرد مستقل بوده‌اند.
این افراد بین جولای تا دسامبر ۲۰۲۵، پس از دریافت کمک از برنامه فرامرزی آی‌او‌ام، به افغانستان بازگشته‌اند.
با این حال، آی‌او‌ام تأکید کرده است که یافته‌های این بررسی تنها وضعیت عودت‌کنندگانی را بازتاب می‌دهد که کمک دریافت کرده و برای انجام بررسی در دسترس بوده‌اند؛ بنابراین نمی‌توان نتایج آن را به تمام عودت‌کنندگان از ایران و پاکستان تعمیم داد.
ادامه روند بازگشت در سال ۲۰۲۶
داده‌های جدیدتر آی‌او‌ام نشان می‌دهد که روند بازگشت عودت‌کنندگان در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. بر اساس گزارش این نهاد، تنها در نیمه نخست ماه آگست ۲۰۲۶، ۳۰ هزار و ۲۷۳ عودت‌کننده افغانستان در پنج گذرگاه مرزی از پاکستان شناسایی شده‌اند و از سپتامبر ۲۰۲۳ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶، مجموع بازگشت‌ها از پاکستان به بیش از ۲.۶۸ میلیون نفر رسیده است.
آی‌او‌ام در گزارش دیگری درباره نیمه دوم آگست نیز اعلام کرده که در فاصله ۱۶ تا ۳۱ آگست، ۲۳ هزار و ۶۴۶ عودت‌کننده افغانستان در پنج گذرگاه مرزی ثبت شده‌اند.
گزارش‌های جریان حرکات آی‌او‌ام همچنین نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ورودها به افغانستان در سال ۲۰۲۶ به بازگشت عودت‌کنندگان مربوط بوده است. این نهاد در عین حال تأکید می‌کند که آمار «حرکت» در برخی گزارش‌های مرزی الزاماً معادل شمار افراد منحصربه‌فرد نیست و می‌تواند شامل رفت‌وآمدهای تکراری نیز باشد.
به نظر کارشناسان، یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که چالش اصلی پس از بازگشت، تنها انتقال فیزیکی عودت‌کنندگان به داخل کشور نیست؛ بلکه فراهم‌کردن زمینه اشتغال، آموزش، سرپناه و دسترسی آنان به خدمات اساسی، بخش مهم مرحله پس از بازگشت را تشکیل می‌دهد.
به باور آگاهان امور، بالا بودن سهم کودکان و جوانان در میان عودت‌کنندگان، اهمیت آموزش و مهارت‌آموزی را بیشتر می‌کند؛ زیرا ادامه محرومیت آموزشی می‌تواند فرصت ورود نسل جوان به بازار کار را در آینده محدودتر سازد.
در عین حال، محدودیت روش‌شناختی این گزارش باید در تحلیل آمارها در نظر گرفته شود. آی‌او‌ام خود تصریح کرده که این بررسی تنها عودت‌کنندگانی را شامل شده که از برنامه فرامرزی این نهاد کمک دریافت کرده و در دسترس بوده‌اند؛ بنابراین ارقام به‌دست‌آمده تصویری از یک گروه مشخص از عودت‌کنندگان ارائه می‌کند و نباید بدون احتیاط به تمام عودت‌کنندگان تعمیم داده شود.
بر بنیاد این گزارش، ۶۹ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر که در ماه آگست مورد بررسی قرار گرفته‌اند، در ۳۰ روز پیش از مصاحبه هیچ کاری نداشته‌اند.
آی‌او‌ام افزوده است که در میان افرادی که در این مدت کار کرده‌اند، ۷۱ درصد تنها به‌گونه نیمه‌وقت یا ناقص مصروف بوده‌اند؛ ۲۷ درصد شغل کامل داشته و تنها ۲ درصد مالک یک کسب‌وکار بوده‌اند.
ناتوانی در تأمین نیازهای اساسی
بر اساس یافته‌های این نهاد، ۵۴ درصد خانواده‌ها و افراد عودت‌کننده مورد بررسی نتوانسته‌اند در ۳۰ روز پیش از مصاحبه، نیازهای اساسی خود را از طریق درآمدشان تأمین کنند.
غذا، کمک برای سرپناه و کمک نقدی چندمنظوره، سه مورد از نیازهایی بوده که بیشترین شمار پاسخ‌دهندگان به آن اشاره کرده‌اند.
این وضعیت در حالی گزارش می‌شود که افغانستان در سال‌های اخیر با بازگشت گسترده مهاجران از کشورهای همسایه روبه‌رو بوده و ظرفیت بازار کار و خدمات عمومی در بسیاری از مناطق با فشار بیشتری مواجه شده است.
شکاف آموزشی و مهارتی
گزارش آی‌او‌ام همچنین از شکاف قابل توجه در زمینه آموزش و مهارت‌های کاری در میان عودت‌کنندگان خبر می‌دهد.
به گفته این نهاد، ۵۳ درصد افراد ۱۴ ساله و بالاتر هیچ دوره آموزشی تکمیل‌شده‌ای ندارند و ۵۰ درصد نیز فاقد هرگونه تجربه کاری تخصصی هستند.
در میان جوانان ۱۵ تا ۲۶ ساله نیز ۵۵ درصد نه در آموزش حضور دارند، نه شغل دارند و نه در برنامه‌های آموزشی فنی و حرفه‌ای شامل هستند.
این رقم در میان زنان جوان به ۷۹ درصد می‌رسد، در حالی که برای مردان جوان ۳۱ درصد گزارش شده است.
محرومیت کودکان از آموزش
وضعیت کودکان نیز در این گزارش نگران‌کننده توصیف شده است.
بر بنیاد یافته‌های آی‌او‌ام، ۵۱ درصد کودکان ۵ تا ۱۴ ساله مورد بررسی در آموزش یا برنامه‌های آموزشی ثبت‌نام نشده‌اند و دختران بخش قابل توجهی از این گروه را تشکیل می‌دهند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که بازگشت به کشور برای شماری از خانواده‌ها به معنای پایان یافتن محرومیت‌های آموزشی نبوده و برخی کودکان همچنان با موانع دسترسی به آموزش روبه‌رو هستند.
بحران سرپناه در میان عودت‌کنندگان
آی‌او‌ام ناامنی در زمینه سرپناه را یکی دیگر از موانع عمده ادغام دوباره عودت‌کنندگان دانسته است.
بر بنیاد این گزارش، ۷۷ درصد پاسخ‌دهندگان در سرپناه‌های انتقالی زندگی می‌کنند و ۵۱ درصد نیز از کمبود فضای کافی برای زندگی رنج می‌برند.
همچنین ۱۴ درصد عودت‌کنندگان گفته‌اند که از زمان بازگشت از محل بودوباش خود اخراج شده‌اند. در ۶۴ درصد این موارد، ناتوانی در پرداخت کرایه دلیل اصلی اخراج عنوان شده است.
مشکل اسناد هویتی و دسترسی به خدمات
نبود اسناد هویتی و مدارک لازم نیز یکی دیگر از مشکلات جدی عودت‌کنندگان عنوان شده است.
آی‌او‌ام گفته است تنها ۲۱ درصد خانواده‌های بررسی‌شده همه اسناد لازم خانوادگی را در اختیار داشته‌اند، در حالی که ۷ درصد هیچ مدرکی نداشته‌اند.
همچنین ۴۳ درصد خانواده‌ها و افراد عودت‌کننده فاقد مدارک لازم برای دسترسی به خدمات مورد نیاز بوده‌اند؛ این رقم در میان خانواده‌ها به ۵۰ درصد رسیده است.
در بخش دسترسی به خدمات نیز ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان از دسترسی مؤثر به خدمات رسیدگی به حوادث، ۶۲ درصد از خدمات صحی، ۶۱ درصد از برق و ۵۳ درصد از آب آشامیدنی مصون محروم بوده‌اند.
شمار زیاد کودکان در میان عودت‌کنندگان
بر اساس گزارش آی‌او‌ام، ۵۸ درصد تمام عودت‌کنندگان ارزیابی‌شده کمتر از ۱۸ سال سن داشته‌اند.
همچنین میانگین شمار اعضای هر خانواده عودت‌کننده ۶.۱ نفر بوده است.
این نهاد افزوده است که ۴۸ درصد افراد بررسی‌شده در محل اصلی زندگی خود بودوباش ندارند و فرصت‌های بهتر اقتصادی و نبود یا ویرانی خانه از دلایل عمده جابه‌جایی آنان عنوان شده است.
چه کسانی در این بررسی شامل بوده‌اند؟
آی‌او‌ام گفته است این بررسی ۱٬۵۴۷ عودت‌کننده بدون مدرک را شامل می‌شود که از میان آنان یک‌هزار و ۲۶۷ خانواده عودت‌کننده و ۲۸۰ فرد مستقل بوده‌اند.
این افراد بین جولای تا دسامبر ۲۰۲۵، پس از دریافت کمک از برنامه فرامرزی آی‌او‌ام، به افغانستان بازگشته‌اند.
با این حال، آی‌او‌ام تأکید کرده است که یافته‌های این بررسی تنها وضعیت عودت‌کنندگانی را بازتاب می‌دهد که کمک دریافت کرده و برای انجام بررسی در دسترس بوده‌اند؛ بنابراین نمی‌توان نتایج آن را به تمام عودت‌کنندگان از ایران و پاکستان تعمیم داد.
ادامه روند بازگشت در سال ۲۰۲۶
داده‌های جدیدتر آی‌او‌ام نشان می‌دهد که روند بازگشت عودت‌کنندگان در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. بر اساس گزارش این نهاد، تنها در نیمه نخست ماه آگست ۲۰۲۶، ۳۰ هزار و ۲۷۳ عودت‌کننده افغانستان در پنج گذرگاه مرزی از پاکستان شناسایی شده‌اند و از سپتامبر ۲۰۲۳ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶، مجموع بازگشت‌ها از پاکستان به بیش از ۲.۶۸ میلیون نفر رسیده است.
آی‌او‌ام در گزارش دیگری درباره نیمه دوم آگست نیز اعلام کرده که در فاصله ۱۶ تا ۳۱ آگست، ۲۳ هزار و ۶۴۶ عودت‌کننده افغانستان در پنج گذرگاه مرزی ثبت شده‌اند.
گزارش‌های جریان حرکات آی‌او‌ام همچنین نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ورودها به افغانستان در سال ۲۰۲۶ به بازگشت عودت‌کنندگان مربوط بوده است. این نهاد در عین حال تأکید می‌کند که آمار «حرکت» در برخی گزارش‌های مرزی الزاماً معادل شمار افراد منحصربه‌فرد نیست و می‌تواند شامل رفت‌وآمدهای تکراری نیز باشد.
به نظر کارشناسان، یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که چالش اصلی پس از بازگشت، تنها انتقال فیزیکی عودت‌کنندگان به داخل کشور نیست؛ بلکه فراهم‌کردن زمینه اشتغال، آموزش، سرپناه و دسترسی آنان به خدمات اساسی، بخش مهم مرحله پس از بازگشت را تشکیل می‌دهد.
به باور آگاهان امور، بالا بودن سهم کودکان و جوانان در میان عودت‌کنندگان، اهمیت آموزش و مهارت‌آموزی را بیشتر می‌کند؛ زیرا ادامه محرومیت آموزشی می‌تواند فرصت ورود نسل جوان به بازار کار را در آینده محدودتر سازد.
در عین حال، محدودیت روش‌شناختی این گزارش باید در تحلیل آمارها در نظر گرفته شود. آی‌او‌ام خود تصریح کرده که این بررسی تنها عودت‌کنندگانی را شامل شده که از برنامه فرامرزی این نهاد کمک دریافت کرده و در دسترس بوده‌اند؛ بنابراین ارقام به‌دست‌آمده تصویری از یک گروه مشخص از عودت‌کنندگان ارائه می‌کند و نباید بدون احتیاط به تمام عودت‌کنندگان تعمیم داده شود.
avapress.net/vdcgu39wxak93n4.rpra.html
پربازدیدترین
مطالب مرتبط
[۳ جدی ۱۴۰۴] 
[۳۱ سنبله ۱۴۰۵] 
[۱۸ اسد ۱۴۰۴] 
[۲ جدی ۱۴۰۴] 
[۲۵ دلو ۱۴۰۴] 
