رمضان؛ ویژگی‌ها و فرصت‌ها

 ویژگی‌ها و خصائص رمضان: 
الف) نزول قرآن در ماه مبارک رمضان 
اولین ویژگی که این ماه دارد و مختص به آن است، این است که قرآن در ماه مبارک رمضان نازل شده است. قرآن، معجزه جاویدان پیامبر، کتاب توحید، معرفت، رهنما، سرنوشت و کتابی که مملو از دستورهای نیکویی است، در این ماه نازل شده است. این بزرگ‌ترین خصیصه‌ای است که برای ماه رمضان وجود دارد و در خود قرآن نیز به آن تصریح شده است: 
«شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِی أُنزِلَ فِیهِ ٱلْقُرْءَانُ»؛ ماه رمضان، ماهی است که ما قرآن را در آن نازل کردیم.
قرآن دو نوع نزول دارد:
1. نزول تدریجی که در طول بیست و سه سال نبوت و تبلیغ پیامبر و بر اساس نیازهای وقایع مختلف نازل شده است. 
2. نزول دفعی و یک‌پارچه که در ماه مبارک رمضان صورت گرفته است.
در این که قرآن در این نزول دفعی به کجا فرود آمده است، بین مفسرین اختلاف نظر وجود دارد. برخی معتقدند که از آسمان هفتم به آسمان دنیا نازل شده است و برخی دیگر می‌گویند که در لوح محفوظ قرار داده شده است. به هر حال، این نزول در ماه رمضان رخ داده است که نشان‌دهنده اهمیت ویژه این ماه است، زیرا خداوند بزرگ‌ترین آیه خود یعنی قرآن را در این ماه نازل کرده است.
 
ب) شب قدر در ماه رمضان 
یکی دیگر از خصیصه‌های این ماه این است که شب قدر در آن قرار دارد. شبی که در آن، سرنوشت یک‌ساله تمام انسان‌ها، کوه‌ها، دریاها، ستارگان و تمام موجودات عالم مقدر می‌شود. شبی که در آن، سرنوشت یک‌ساله دولت‌ها، ممالک و جهان تعیین می‌شود.
شب قدر، شبی است که رحمت الهی در آن ارزانی می‌شود و این شب در ماه رمضان قرار دارد. بنابراین، رمضان از میان ده‌ها ویژگی که دارد، دو مورد آن منحصر به فرد است که به آن اشاره شد.
 
 فرصت‌های رمضان: 
در ماه پرفضیلت رمضان، فرصت‌های زیادی نهفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
الف) فرصت خودسازی 
بزرگ‌ترین فرصت در این ماه، امکان خودسازی است. روزه‌دار واقعی کسی است که تمام وجودش، هم روح و هم جسم، روزه‌دار باشد.
- زبان از دروغ، تهمت، توهین، تحقیر و سایر مفاسد حفظ شود.
- چشم از نگاه به ناموس مردم، فیلم‌ها و تصاویر ممنوعه دور باشد.
- سایر اعضای بدن نیز در مسیر اطاعت از خداوند قرار بگیرند.
اگر تمام اعضای بدن انسان روزه‌دار باشد و همگی در مسیر بندگی خداوند قرار گیرند، این بزرگ‌ترین خودسازی است که در انسان رخ می‌دهد. خداوند کریم این فرصت بزرگ را در اختیار بندگانش قرار داده است.
 
ب) فرصت کمک به فقرا و نیازمندان 
یکی دیگر از فرصت‌هایی که در ماه مبارک رمضان نهفته است، این است که این ماه فرصتی برای کمک به فقرا و نیازمندان است. کسی که روزه می‌گیرد و از صبح تا شب تشنه و گرسنه می‌ماند، وضعیت فقر و بیچارگی را درک می‌کند. وضعیت فقیری را که در طول سال آب و غذای کافی ندارد، حس می‌کند. چه بسا این درک واقعیت‌ها سبب شود که انسان به فکر تأمین آب و غذا برای فقرا و نیازمندان باشد.
 
ج) فرصت توبه و استغفار 
یکی دیگر از فرصت‌های رمضان، فرصت توبه و استغفار است. این ایام، زمانی است که باعث می‌شود توبه و استغفار انسان زودتر پذیرفته شود و یکی از بهترین زمان‌ها برای این کار، ماه مبارک رمضان است. در این ماه، انسان می‌تواند سریع‌تر به مقام قرب الهی برسد و از بیماری‌های روحی رهایی یابد.
ماه رمضان را می‌توان به یک بیمارستان تشبیه کرد که در آن، آسیب‌های روحی جراحی می‌شود. در این بیمارستان، امراضی چون: تکبر، غرور، خودشیفتگی، حسادت، خیانت، تعدی مورد درمان قرار می‌گیرد و این امراض خطرناک از انسان دور می‌شود. اگر در ماه مبارک رمضان توبه نکنیم و از این فرصت استفاده نکنیم، پس به انتظار کدام فرصت بنشینیم؟
اگر در ماه رمضان با خدای خود عهد نبندیم، چه تضمینی وجود دارد که چنین فرصتی دوباره نصیب ما شود؟ بدون شک، رمضان بهترین فرصت برای استغفار، کمک به نیازمندان، خودسازی و کسب رضایت الهی است.
 
 نتیجه‌گیری: 
ماه رمضان، ماهی است که علاوه بر ویژگی‌های منحصر به فرد خود، فرصت‌های بی‌نظیری برای تعالی روحی و اخلاقی فراهم می‌کند. این ماه، فرصتی است برای:
- خودسازی و کنترل نفس
- کمک به نیازمندان و درک حال مستضعفان
- توبه و استغفار و بازگشت به مسیر بندگی خدا
پس باید قدر این ماه را دانست و از آن نهایت بهره را برد. رمضان، ماهی است که انسان می‌تواند در آن، فاصله خود را با خدا کمتر کند و به سعادت دنیوی و اخروی دست یابد.