ملل متحد: بازگشت بیش از ۲.۴ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان؛ هشدار درباره بحران انسانی تازه

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ سرویس بین‌الملل: کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده است که از اوائل سال ۲۰۲۵ تاکنون، بیش از ۲.۴ میلیون شهروند افغانستان از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند؛ موضوعی که به گفته این نهاد، بحران انسانی را در کشور عمیق‌تر کرده است.
براساس این گزارش، تنها در هفته گذشته بیش از ۴۰ هزار مهاجر افغان از ایران بازگشته‌اند و میانگین بازگشت روزانه از این کشور به حدود ۵۸۰۰ تن رسیده است. این آمار مشابه هفته قبل است که حدود ۵۶۰۰ مهاجر در روز بازگشته بودند.
 
فشار طرح اخراج در پاکستان
به گفته ملل متحد، در پاکستان نیز مرحله دوم طرح بازگشت اتباع خارجی غیرقانونی از ماه اپریل آغاز شده و اکنون دارندگان کارت‌های ثبت‌نام (پی‌اوآر) را نیز شامل می‌شود. دولت پاکستان تاریخ نهایی این طرح را ۳۱ اگست(۱۰ سنبله) اعلام کرده است.
در همین حال، منابع محلی و مهاجرین افغان به رسانه «آمو» گفته‌اند که پلیس پاکستان در ایالت بلوچستان، علی‌رغم تمدید این مهلت، بازداشت و اخراج اجباری مهاجرین افغان را آغاز کرده است. آنان می‌گویند مهاجرین از خانه‌ها و محل کار بازداشت و ابتدا به زندان‌های موقت پلیس در کویته منتقل می‌شوند و سپس از طریق خط دیورند به افغانستان بازگردانده می‌شوند.
یک مهاجر در پاکستان گفته است: «پاکستان به ما هیچ خوب نیست، هر روز با ما رفتار نامناسب می‌کند. ما ناچاریم به کشور خود برگردیم.»
 
وضعیت دشوار در ایران
در ایران نیز وضعیت مهاجرین پس از انقضای برگه‌های سرشماری در ۲۰ مارچ و اجرای طرح ساماندهی و بازگشت دشوارتر شده است. این طرح حدود دو میلیون مهاجر را تحت تأثیر قرار داده است.
ملل متحد هشدار داده است که مراکز مرزی افغانستان به دلیل کمبود منابع و نگرانی‌های امنیتی زیر فشار شدید قرار گرفته‌اند. این نهاد اعلام کرده است که تاکنون تنها ۲۹ درصد از ۴۷۸ میلیون دالر بودجه بشردوستانه مورد نیاز برای سال ۲۰۲۵ تأمین شده است.
 
نگرانی از نقض حقوق مهاجرین
علاوه بر ایران و پاکستان، گزارش‌ها حاکی از آن است که در تاجیکستان نیز ورود مهاجرین افغان تنها با پاسپورت و ویزای معتبر ممکن است، اما مقام‌های این کشور در برخی موارد به اخراج خودسرانه مهاجرین شناخته‌شده اقدام کرده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌های گسترده‌ای را در پی داشته است.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل از کشورهای منطقه خواسته است که بازگشت مهاجرین افغان را تنها به‌صورت داوطلبانه، ایمن و آبرومندانه انجام دهند. این سازمان تأکید کرده است که روند کنونی اخراج‌های اجباری فشار شدیدی بر جوامع میزبان و منابع انسانی افغانستان وارد کرده است.
 
موج تازه بحران انسانی
ملل متحد می‌گوید بسیاری از بازگشت‌کنندگان بدون دارایی یا امکانات کافی وارد کشور می‌شوند؛ در حالی‌که افغانستان همزمان با مشکلات اقتصادی، محدودیت‌های حقوق بشری، بلایای طبیعی و کمبود دسترسی به خدمات اساسی، اکنون با موج گسترده مهاجرین بازگشتی نیز روبه‌رو است.
در همین زمینه، خیرمحمد، رئیس نهاد همبستگی افغان‌ها در ایالت بلوچستان پاکستان گفته است: «به ما گفته‌اند تا تاریخ سی‌ویکم، همان‌طور که آمده‌اید، همه دارایی‌های خود را گرفته و برگردید.»
از سوی دیگر، خان، یکی از سیاست‌مداران در خیبر پختونخوا نیز هشدار داده است: «ما پالیسی دولت پاکستان را قبول داریم، اما بی‌حرمتی و مصادره دارایی‌های برادران ما قابل قبول نیست و اجازه نخواهیم داد.»