خروج از «اقتصاد غیررسمی» مهاجرین در ایران، تنها با «ویزای کاری هدفمند» ممکن است

خبرگزاری صدای افغالن(آوا) ـ تهران: این نشست تخصصی که توسط انجمن راحل برگزار شد، به واکاوی ریشه‌های «بی‌سیاستی» در مدیریت مسئله مهاجرت و ارائه راهکارهای عملی برای خروج از بن‌بست فعلی اختصاص داشت. رضا عطایی، دبیر کارگروه اجتماعی ـ سیاسی این انجمن، دبیری جلسه را بر عهده داشت.
امیرحسین چیت‌ساززاده، پژوهشگر مهمان نشست و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد دوم در رشته «مهاجرت و توسعه» از موسسه بین‌المللی مطالعات اجتماعی (ISS) لاهه هلند، یافته‌های خود را بر اساس سال‌ها پژوهش میدانی در «انجمن دیاران» و مطالعات تطبیقی اخیرش در اروپا ارائه داد.
چیت‌ساززاده با انتقاد از رویکرد حاکمیت ایران، مسئله اصلی را «بی‌سیاستی» در حوزه مهاجرت دانست و گفت: «ایران بیش از اینکه سیاستگذار باشد، در چهار دهه گذشته دچار بی‌سیاستی بوده و تنها واکنشی به شرایط همسایه‌ها نشان داده است. این نگاه کوتاه‌مدت که "اینها فردا برمی‌گردند"، باعث شده ما هیچ‌گاه فرآیندهای اقامت بلندمدت را تعریف نکنیم.»
وی با تشریح تاریخچه سیاست‌های مهاجرتی ایران افزود: «حضور میلیونی مهاجر یک واقعیت اقتصادی انکارناپذیر است، امری که آن را به رسمیت نمی‌شناسیم. این جمعیت به بخش غیررسمی و فاقد نظارت رانده شده است. این وضعیت باعث شده دولت از درآمد مالیاتی محروم بماند، کارگر مهاجر استثمار شود و بازار کار ایران با بی‌ثباتی مواجه شود.»
راهکارهای کلیدی از نگاه چیت‌ساززاده:
ـ اجرای طرح پایلوت «ویزای کاری هدفمند»: صدور ویزای کار برای مهاجرین باید مبتنی بر داده‌های دقیق نیازسنجی بازار کار ایران باشد.
ـ ایجاد سامانه یکپارچه ردیابی مشاغل: طراحی پایگاهی برای شناسایی دقیق مشاغل مورد نیاز در هر منطقه.
ـ تعریف مکانیزم نظارت بر حقوق و دستمزد: تضمین حقوق برابر برای کار برابر بین نیروی کار ایرانی و خارجی.
 
تأکید بر لزوم نگاهی کلان‌تر و فراتر از تحلیل‌های صرفاً اقتصادی به پدیده مهاجرت در ایران
در این نشست، دکتر سیدعسکر موسوی، استاد پیشین دانشگاه آکسفورد و همچنین افغانستان نیز حضور داشت. او ضمن تأیید دیدگاه‌های چیت‌ساززاده تأکید کرد: «این راهکار نه تنها از فشارهای اجتماعی بر جامعه میزبان می‌کاهد، بلکه منافع اقتصادی کشور را در بلندمدت تضمین می‌کند. ما نیازمند شجاعت برای ورود به این عرصه هستیم.»
دکتر موسوی در ادامه با تشریح ابعاد تاریخی، فرهنگی و بین‌المللی پدیده مهاجرت، بر لزوم نگاهی کلان‌تر و فراتر از تحلیل‌های صرفاً اقتصادی تأکید کرد. وی با اشاره به تجارب بین‌المللی هشدار داد که تقلیل مسئله مهاجرت تنها به «عامل اقتصادی» و کپی‌برداری از سیاست‌های دیگر کشورها بدون توجه به «زیست‌بوم فرهنگی و اجتماعی ایران»، می‌تواند به راهکارهایی نادرست و ناکارآمد بینجامد.
شایان ذکر است انجمن راحل با دغدغه بررسی علمی و کارشناسی مسئله مهاجرین افغانستان در ایران فعالیت می‌کند و این نشست، شانزدهمین جلسه از سلسله نشست‌های «وضعیت‌شناسی» این انجمن بود.