خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ کابل: این نشست همزمان با هشتادمین سالروز پیروزی جمهوری خلق چین بر جاپان در جنگ جهانی دوم برگزار شد. در حالی که غرب، بهویژه آمریکا، آشکارا در پی توطئه علیه رقبای شرقی خود بهویژه چین، روسیه و ایران است، رهبران کشورهای منطقه در اوج تنشها و بحرانهای جهانی بار دیگر مقتدرانه گردهم آمدند و مسائل مهم سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اقدامات یکجانبهگرایانه غرب را مورد ارزیابی قرار دادند.
چین دو روز پس از نشست سران سازمان همکاریهای شانگهای، بزرگترین رژه نظامی خود را با نمایش پیشرفتهترین تجهیزات نظامی خویش برگزار کرد؛ نمایشی که پیام روشنی برای زورگوییها و اقدامات یکجانبهگرایانه غرب و آمریکا داشت. در این رژه تاریخی، رهبران روسیه، کوریای شمالی و رهبران و مقامات ۲۴ کشور دیگر در کنار شی جینپینگ حضور داشتند. رئیسجمهور چین در این مراسم گفت: «جهان بر سر دوراهی جنگ و صلح قرار دارد.» اظهارات او از موضع قدرت در چنین شرایط حساسی، همراه با گفتوگوهای صمیمانه رهبران آسیایی، خشم دونالد ترامپ را برانگیخت و او بلافاصله سه کشور چین، روسیه و کوریای شمالی را به توطئه علیه آمریکا متهم کرد.
چالش شانگهای علیه سلطه غرب
هرچند غربیها در حال طراحی توطئههای بزرگ، پیچیده و غیرمعمول علیه اعضای اصلی شانگهای هستند، اما اوضاع از کنترل آمریکا و غرب خارج شده و قدرتهای نوظهور شرقی نظم نوین جهانی را رقم خواهند زد. به باور بسیاری از کنشگران سیاسی، شانگهای که امروز به «پیمان آسیایی» یا «ناتوی شرق» شهرت یافته است، قدرت نظامی، اقتصادی و حتی پولی غرب را به چالش کشیده و میتواند در آیندهای نزدیک با عرضه پول بدیل دالر در تجارت منطقهای، سلطه اقتصادی آمریکا را در هم بشکند.
جای خالی افغانستان در شانگهای
با تمام ویژگیهای منحصر به فرد این نشست، جای افغانستان در تعاملات مهم و سرنوشتساز بینالمللی همچنان خالی است. در حالیکه نشست شانگهای در شهر تیانجین چین برگزار شد، هیچ نمایندهای از افغانستان به آن دعوت نشده بود. انتظار میرفت که چین از امارت اسلامی دعوت کند، اما این اتفاق رخ نداد.
در بیانیه پایانی این نشست، کشورهای عضو بر ضرورت استقرار افغانستان بهعنوان کشوری مستقل، بیطرف و عاری از تروریسم و مواد مخدر تأکید کردند و تشکیل دولت فراگیر با حضور همه گروههای قومی و سیاسی را تنها راه تحقق ثبات پایدار در این کشور دانستند. اعضا همچنین حمایت خود را از تلاشهای جامعه جهانی برای صلح و توسعه افغانستان اعلام کردند.
با این وجود، بسیاری از تحلیلگران سیاسی میگویند حضور نمایندگان افغانستان در چنین نشستهایی ضروری و حیاتی است؛ زیرا افغانستان هنوز دولت شناختهشده در سطح جهانی ندارد و در انزوای سیاسی قرار دارد. به باور آنان، مشارکت در نشستهای بینالمللی، بهویژه در حوزه اقتصاد، میتواند بخشی از فشارهای جهانی را کاهش دهد و زمینه ورود کشور به مرحلهای تازه از تعاملات را فراهم کند.
عزیز معارج، تحلیلگر امور سیاسی، در گفتوگو با آوا اظهار داشت: «در شرایط کنونی که افغانستان نسبتاً در انزوای سیاسی قرار دارد و مردم نیاز به روابط گسترده و معنادار با جهان دارند، حضور نمایندگان امارت اسلامی در نشستهای بینالمللی یک ضرورت است.»
به گفته او، اعضای شانگهای متشکل از کشورهای منطقه هستند که از نگاه سیاسی، امنیتی و اقتصادی تأثیرات حیاتی بر یکدیگر دارند، اما جای افغانستان در چنین نشستهای مهم خالی است. او افزود: «نمایندگان امارت اسلامی باید در نشستهای بینالمللی حضور داشته باشند تا از یکسو از موضع خود دفاع کنند و از سوی دیگر خواستهها و پیشنهادات اساسیشان را ارائه دهند.»
معارج تأکید کرد که امارت اسلامی باید گامهای مؤثر و مطابق با اصول جهانی بردارد و افزود: «افغانستان از نظر موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای تجارتی و ترانزیتی، جایگاه ویژهای در منطقه دارد. کشورهای جهان چه بخواهند یا نخواهند، نیازمند افغانستاناند؛ ازاینرو لازم است در نشستهایی مانند شانگهای نیز از افغانستان دعوت شود.»
نشستهای منطقهای بدون افغانستان ناقص است
احمدعلی قادری، دیگر آگاه امور سیاسی، نیز در گفتوگو با آوا اظهار داشت: «افغانستان کشوری مهم و استراتژیک اقتصادی در منطقه است و کشورهای صنعتی مانند چین و روسیه برای صنایع خود نیاز مبرم به مواد خام این کشور دارند، اما با تأسف، افغانستان از حضور در مهمترین نشست اقتصادی شانگهای محروم مانده است.»
او یادآوری کرد که افغانستان پیشتر بهعنوان عضو ناظر در سازمان شانگهای حضور داشت، اما اکنون بهنظر میرسد که بهطور کامل از این نشست کنار گذاشته شده است. قادری از امارت اسلامی خواست تا بر اساس نیاز و منافع ملی کشور، زمینه حضور در نشستهای بینالمللی را فراهم کند و ظرفیتها و تواناییهای افغانستان را همواره به نمایش بگذارد.
قادری در پایان تأکید کرد: «نشستهای منطقهای، تحت هر عنوانی که باشد، بدون حضور افغانستان در عرصههای سیاسی، اقتصادی و امنیتی ناقص و ناتمام خواهد بود. کشورهای منطقه باید اهمیت حضور افغانستان را درک کنند و امارت اسلامی نیز با سیاستگذاری دقیق، حضور معنادار در چنین نشستهایی را تضمین کند.»