خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: به گزارش خبرگزاری تسنیم، یک منبع مطلع با اشاره به مانعتراشیهای مکرر طرف آمریکایی تأکید کرده است که واشنگتن علیرغم توافقات اولیهای که از طریق میانجی پاکستانی و با وساطت برخی کشورهای منطقه حاصل شده بود، هماینک در حال تغییر موضع و کارشکنی در مسیر گفتوگوهاست.
جمهوری اسلامی ایران نیز بهطور صریح اعلام کرده که بر احقاق حقوق ملت خود پایبند است و این پیام از طریق میانجیها به آمریکا منتقل شده که در صورت تداوم این رویکرد، امکان نهاییسازی تفاهم وجود نخواهد داشت.
خط قرمز تهران؛ آزادسازی فوری اموال بلوکهشده و رد وعدههای نسیه
به گزارش تسنیم، محور اصلی اختلاف میان دو طرف، به سرنوشت داراییهای بلوکهشده ایران بازمیگردد. منابع مطلع میگویند آمریکاییها تلاش دارند این منابع را به وعدههای نسیه و حواله به آینده تبدیل کنند، اما مسئولین ایرانی این موضوع را خط قرمز خوانده و تأکید کردهاند که بدون آزادسازی بخش مشخصی از اموال بلوکهشده در همین گام نخست و ارائه یک سازوکار روشن و تضمینشده برای ادامه روند آزادسازی کلیه داراییها، هیچ تفاهمی شکل نخواهد گرفت.
تسنیم به نقل از این منبع مطلع میافزاید: «ایران با استناد به تجربیات تلخ ناشی از عهدشکنیها و بدعهدیهای مکرر واشنگتن، اجازه نخواهد داد که این مسئله حیاتی به وعدههای کاغذی و موهوم سپرده شود.»
گمانهزنیها درباره تعلیق هستهای؛ تفاهمنامه فاقد هرگونه جزئیات هستهای است
در حالی که برخی رسانههای غربی و منطقهای از تعهد ایران به خروج مواد هستهای یا تعلیق ۱۰ تا ۲۰ ساله فعالیتهای صلحآمیز هستهای سخن میگویند، شنیدههای خبرگزاری تسنیم از جزئیات پیشنویس تفاهم احتمالی خلاف این ادعاها را نشان میدهد.
بر اساس این گزارش، ایران در این مرحله که هدف آن منحصراً پایان جنگ است، هیچگونه اقدام یا تعهدی را در حوزه هستهای نپذیرفته و ورود به این مباحث به مراحل بعد از اجرای تعهدات آمریکا موکول شده است.
منابع غربی نیز تأیید کردهاند که تفاهمنامه نهایتاً به یک دوره مذاکراتی برای بحث درباره مسائل هستهای ختم خواهد شد و در آن، طرفها صرفاً ابراز امیدواری کردهاند که ایران تعهد دهد به دنبال سلاح هستهای نباشد. بنا بر این گزارش، ادعاهای مربوط به تعلیق یا خروج مواد هستهای کاملاً کذب بوده و پیشنویس تفاهم احتمالی (MOU) اساساً فاقد هرگونه جزئیات درباره اقدامات هستهای ایران است.
معادله تنگه هرمز؛ بازگشت ظرفیت تردد، نه بازگشت وضعیت حاکمیتی
تسنیم در ادامه جزئیات تفاهم احتمالی مینویسد که یکی از بندهای مهم در این تفاهم به وضعیت تنگه هرمز اختصاص دارد و برخلاف روایتهای نادرست، این بند به معنای بازگشت وضعیت حاکمیتی به شرایط پیش از جنگ نیست.
بر اساس مفاد پیشنویس، ایران صرفاً متعهد میشود ظرف مدت ۳۰ روز، امکان عبور «تعداد» کشتیها را به سطح پیش از جنگ بازگرداند. در مقابل، آمریکا نیز موظف است محاصره دریایی را بهطور کامل و در همین بازه زمانی رفع کند.
نکته کلیدی این است که اعمال هرگونه تغییر در عبور و مرور در تنگه هرمز، کاملاً منوط به اجرای سایر تعهدات از سوی واشنگتن و رفع کامل محاصره دریایی است و در غیر این صورت، هیچ تغییری در شرایط فعلی ایجاد نخواهد شد.
در همین زمینه، تسنیم گزارش میدهد که ادعای برخی منابع مبنی بر گنجاندن پروتکلهایی برای بازرسی یا کنترل کشتیهای ایرانی توسط آمریکا پس از رفع محاصره، از سوی یک منبع مطلع قویاً تکذیب شده است. این منبع مطلع گفته است: «در هیچیک از بندهای تفاهمنامه اشارهای به این موضوع نشده و اساساً ایران هیچ اجازهای برای چنین اقدامی به آمریکاییها نداده و نخواهد داد.»
آتشبس همهجانبه و الزام آمریکا به خروج نیروهای رزمی
از سوی دیگر، چارچوب تفاهم احتمالی، پایانی فراگیر بر درگیریها را ترسیم میکند. بر این اساس، پایان جنگ میان «آمریکا و متحدانش» علیه «ایران و متحدانش» در «همه جبههها» از جمله توقف درگیریهای رژیم صهیونیستی علیه لبنان اعلام خواهد شد.
به گزارش تسنیم، یکی از شروط محوری ایران در این معادله، تعهد صریح آمریکا به خروج نیروهای رزمی خود از محیط پیرامونی ایران عنوان شده است.
لغو کامل تحریمهای نفتی، پتروشیمی و مشتقات آن
تسنیم در بخش دیگری از گزارش خود به بُعد اقتصادی تفاهم احتمالی میپردازد و مینویسد واشنگتن متعهد شده است که در طول دوره مذاکرات، تحریمهای نفتی ایران را به حالت لغو کامل (Waive) درآورد. این اقدام که شامل پتروشیمی و مشتقات آن نیز میشود، به ایران امکان میدهد بدون هیچ محدودیتی نفت و فرآوردههای خود را به فروش برساند.
برآوردهای تسنیم نشان میدهد که صرف فروش نفت خام، بدون احتساب پتروشیمی، طی یک دوره ۶۰ روزه میتواند عایدی تقریبی ۱۰ میلیارد دالری برای ایران به همراه داشته باشد.
با این حال، این خبرگزاری به نقل از مسئولین تیم مذاکرهکننده و فرماندهان نظامی ایران تأکید میکند که ماهیت غیرقابل اعتماد آمریکا و بدعهدیهای مکرر آن باعث شده که همه گزینهها همچنان روی میز باشد و جمهوری اسلامی ایران همزمان با پیگیری هرگونه انتفاع اقتصادی برای این کشور، چشمانداز روشنی از عدم اتکا به وعدههای توخالی واشنگتن ترسیم کرده و صرفاً بر اساس منافع ملموس و تضمینشده گام برخواهد داشت.
موضع رئیسجمهور ایران در قبال نگرانیهای داخلی
در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور اسلامی ایران با توجه به نگرانیهای به وجود آمده در مورد ماهیت توافق با آمریکا، صبح امروز(یکشنبه، 3 جوزا) در نشستی با مدیران صدا و سیمای این کشور تأکید کرده است: «هیچ تصمیمی خارج از چارچوب شورایعالی امنیت ملی و بدون هماهنگی و اذن مقام معظم رهبری اتخاذ نخواهد شد.»
پزشکیان همچنین تصریح کرده است: «هنگامی که تصمیمی در حوزۀ دیپلماسی اتخاذ میشود، همۀ دستگاهها، تریبونها و جریانها باید از آن حمایت کنند تا صدایی واحد و منسجم از ایران به جهان مخابره شود.»
میانجیگری اسلامآباد و حقانیت موضع تهران
فشار دیپلماتیک فشرده روزهای اخیر، بار دیگر حقانیت موضع جمهوری اسلامی ایران را در برابر زیادهخواهیهای واشنگتن اثبات کرده است. در دو سه روز گذشته، تحرکات میانجیگرانه پاکستان بهطور بیسابقهای افزایش یافته است؛ سید محسن نقوی، وزیر داخله پاکستان، برای دومین بار در یک هفته به تهران سفر کرد و با مقامهای عالیرتبه ایرانی از جمله رئیسجمهور پزشکیان و وزیر امور خارجه عراقچی دیدار و پیامهای طرف آمریکایی را منتقل نمود. در ادامه این روند، سید عاصم منیر، رئیس ارتش پاکستان، نیز وارد تهران شد و مذاکرات فشردهای را با وزیر خارجه، رییس جمهور و رییس مجلس ایران و مذاکره کننده ارشد این کشور انجام داد که نشانهای از عمق و جدیت شکافها میان دو طرف تلقی میشود. همزمان، یک هیئت قطری نیز در تهران حضور یافته و نقش پشتیبان را در مذاکرات ایفا کرد.
این تلاشهای دیپلماتیک چندجانبه، در حالی صورت میگیرد که تهران بر اصول بنیادین خود از جمله آزادسازی فوری و بدون قید و شرط اموال بلوکهشده و تقدم توقف کامل جنگ بر هرگونه بحث درباره مسائل هستهای پافشاری میکند. اصرار ایران بر این خواستههای مشروع و قانونی، در برابر تلاش مکرر واشنگتن برای به تعویق انداختن تعهداتش، نشاندهنده رویکردی منطقی و مبتنی بر تجربههای تلخ گذشته است.
دیدارهای فشرده میانجیگران در تهران، نه نشانه ضعف ایران، که گواهی بر عزم راسخ تهران برای احقاق حقوق ملت خود از مسیر دیپلماسی، در عین حفظ کامل توان بازدارندگی و تأکید بر بازگشتناپذیری وضعیت حاکمیتی در تنگه هرمز است.