وزیر امورخارجه ایران از واپسین مراحل تفاهم با آمریکا پرده برداشت

خبرگزای صدای افغان(آوا) ـ تهران: سید عباس عراقچی در تشریح وضعیت کنونی مذاکرات گفت: «ما اکنون در واپسین مراحل توافق با آمریکا قرار داریم و بیش‌تر از هر زمان دیگری به تفاهم نزدیک شده‌ایم. ممکن است این توافق در یکی دو روز آینده یا در عرض چند روز آینده نهایی شود.»
به گفتهٔ وزیر امور خارجه ایران، فرآیند امضا در مرحلهٔ نخست به‌صورت دیجیتالی و از راه دور انجام خواهد شد؛ به این صورت که هر طرف سند را از راه دور امضا می‌کند و سپس رسماً اعلام خواهد شد که یادداشت تفاهم به امضای دو طرف رسیده است.
 
ساختار دو مرحله‌ای توافق؛ جداسازی پروندهٔ هسته‌ای
وزیر امور خارجه ایران در تشریح ساختار توافق فاش ساخت که مذاکرات در دو مرحله طراحی شده است:
مرحلهٔ نخست، امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ،
و مرحلهٔ دوم، آغاز مذاکرات ۶۰ روزه برای رسیدن به یک توافق جامع نهایی.
عراقچی تصریح کرد: «موضوع هسته‌ای به‌طور کامل به مرحلهٔ دوم موکول شده و در این یادداشت تفاهم مرحلهٔ نخست جایگاهی ندارد.»
 
عراقچی: مسئولیت مذاکره با قالیباف است
در یک اعلام قابل‌توجه، وزیر امور خارجه ایران خاطرنشان کرد که مسئولیت اصلی این مذاکرات به محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، سپرده شده است. او در این باره گفت: «مسئولیت مذاکره به برادر بزرگوارم جناب آقای دکتر قالیباف سپرده شده و وزارت امور خارجه و سایر نهادهای ذی‌ربط در خدمت ایشان هستند.»
عراقچی همچنین تأکید کرد که شورای عالی امنیت ملی ایران بر تمامی مراحل مذاکرات و مفاد یادداشت تفاهم اشراف کامل دارد و گزارش‌ها به‌موقع به این شورا و نهادهای امنیتی ارائه شده است.
 
متن ۱۴ ماده‌ای که بیش از دو ماه روی آن چانه‌زنی شده است
عراقچی این سند را یک «یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای» توصیف کرد و گفت حجم آن شاید از دو صفحه یا یک صفحه و نیم فراتر نرود، اما محصول بیش از دو ماه مذاکرهٔ فشرده و نفس‌گیر است.
او با اشاره به وسواس به‌کاررفته در تدوین این متن گفت: «تمامی بندها و جملات آن بارها مورد بازبینی کارشناسی قرار گرفته و نیروهای نظامی ما نیز بر مباحث حساس آن، به‌ویژه آن‌چه به تنگهٔ هرمز و خاتمهٔ جنگ مربوط می‌شود، نظارت مستقیم داشته‌اند.»
 
محورهای کلیدی تفاهم؛ از خاتمهٔ جنگ تا آزادی دارایی‌ها
بر اساس آنچه وزیر امور خارجه ایران ترسیم کرد، محورهای اصلی این تفاهم‌نامه عبارت‌اند از:
نخست، خاتمهٔ کامل جنگ در همهٔ جبهه‌ها از جمله لبنان. عراقچی با لحنی قاطع گفت: «ما هرگز لبنان و حزب‌الله را که شانه‌به‌شانهٔ ملت ایران جنگیدند، فراموش نکرده‌ایم و آتش‌بسی که اعلام می‌شود تمامی جبهه‌ها را در بر می‌گیرد. طرفین همچنین متعهد می‌شوند که دیگر آغازگر هیچ جنگی نباشند و از تهدید و زور استفاده نشود.»
دوم، رفع کامل محاصرهٔ دریایی آمریکا علیه ایران که به گفتهٔ عراقچی، از همان لحظهٔ امضای تفاهم اجرایی خواهد شد و نخستین دستاورد ملموس این سند برای ملت ایران است.
سوم، رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشدهٔ ایران طبق سازوکاری مشخص. وزیر امور خارجه ایران در این باره تأکید کرد که تضمین دریافت شده است که «هیچ‌یک از دارایی‌های ایران مجدداً قابل مسدود شدن نخواهد بود.»
چهارم، یک طرح جامع بازسازی و توسعهٔ اقتصادی ایران برای جبران خسارات وارده در جنگ که منابع مالی قابل‌توجهی را به اقتصاد این کشور تزریق خواهد کرد. عراقچی ابراز امیدواری کرد که پس از نهایی‌شدن توافق، کارشناسان اقتصادی بتوانند جزئیات دقیق‌تر این طرح را برای افکار عمومی تشریح کنند.
 
تنگهٔ هرمز؛ پایان خدمات رایگان
یکی از بدیع‌ترین و راهبردی‌ترین بخش‌های سخنان وزیر امور خارجه ایران به تغییر پارادایم در مدیریت تنگهٔ هرمز اختصاص داشت. عراقچی اعلام کرد که بر اساس این تفاهم، «نظام ادارهٔ تنگهٔ هرمز با گذشته متفاوت خواهد بود.»
او توضیح داد که حاکمیت ایران بر این آبراه حیاتی همچنان دائمی و خلل‌ناپذیر است و حضور نیروهای مسلح این کشور در آن همیشگی خواهد ماند، اما خدماتی که تاکنون به‌صورت رایگان ارائه می‌شد – از جمله امداد و نجات، ایمنی عبور و مرور و حفاظت از محیط زیست – دیگر رایگان نخواهد بود.
عراقچی در تشریح جزئیات بیشتر گفت: «تنگهٔ هرمز تحت حاکمیت ایران و عمان است و محدودهٔ آن در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد. این دو کشور برای سالیان طولانی، امنیت و ایمنی عبور و مرور در تنگهٔ هرمز را تأمین کرده‌اند، مسیرها را مشخص کرده‌اند، محیط زیست را حفظ کرده‌اند و خدمات امداد و نجات ارائه داده‌اند. تاکنون این خدمات رایگان بوده، اما تصمیم قطعی جمهوری اسلامی ایران بر این است که آیندهٔ ادارهٔ تنگهٔ هرمز با گذشته متفاوت خواهد بود.»
او از مشورت‌های نزدیک با عمان به‌عنوان شریک اصلی در تنگهٔ هرمز و همچنین چین – که به گفتهٔ او حدود ۴۰ درصد از ترافیک کشتی‌ها در این تنگه به آن مربوط می‌شود – خبر داد و وعده داد که به‌زودی برنامه و بیانیهٔ مشترکی با این کشورها اعلام خواهد شد.
عراقچی با ادبیاتی قاطع گفت: «حضور نیروهای مسلح ایران در تنگهٔ هرمز همیشه حفظ خواهد شد و تضمین‌کنندهٔ امنیت منطقه است. شمشیر ما همیشه بالای سر تنگهٔ هرمز قرار خواهد داشت؛ این مسلم است و با گذشته فرق خواهد کرد.»
 
تضمین اجرا؛ اهرم مرحلهٔ دوم
وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به نگرانی‌ها دربارهٔ تضمین اجرای توافق از سوی طرف مقابل، یک سازوکار روشن را تشریح کرد: «تضمین اصلی آن است که اگر مفاد این یادداشت تفاهم از سوی طرف مقابل اجرایی نشود، اساساً مذاکرات مرحلهٔ دوم و توافق اصلی پیش نخواهد رفت.»
او افزود که بازدارندگی ایجادشده در میدان جنگ نیز خود پشتوانهٔ محکمی برای پایبندی طرف مقابل به تعهداتش خواهد بود و گفت: «ما برای تضمین امنیت خودمان به هیچ‌کس متکی نیستیم، جز ذات لایزال الهی و مردم خود و توانمندی نیروهای مسلح خود. این را در عمل ثابت کردیم و مطمئنم که برای سال‌ها یک بازدارندگی کامل را برای خود ایجاد کردیم که دیگر کسی فکر تعرض به ایران را نخواهد کرد.»
 
هشدار دربارهٔ خرابکاری و پاسخ به تهدیدات اخیر
عراقچی با هشدار نسبت به وجود دشمنان این توافق، رژیم صهیونیستی را در رأس کسانی دانست که به دنبال یافتن مستمسکی برای برهم‌زدن تفاهم هستند. او با اشاره به انتشار متون مختلف در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تصریح کرد: «در روزهای اخیر، متون مختلفی از سوی رسانه‌ها و سایت‌ها منتشر شده و هر طرف، ادعاهای متفاوتی دارد. بنابراین، هم آمریکایی‌ها و هم ما اعلام کرده‌ایم که هیچ‌یک از این متون اعتبار رسمی ندارد و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای را نمی‌توان تأیید کرد.»
وزیر امور خارجه ایران از رسانه‌ها خواست از گمانه‌زنی‌هایی که فضای روانی کشور را مشوش می‌کند پرهیز کنند تا آرامش لازم برای دستیابی به بهترین توافق ممکن حفظ شود. او همچنین تأکید کرد که «مذاکره و توافق یک امر دوطرفه است؛ وقتی به توافق می‌رسیم که دو طرف سطحی از رضایت را داشته باشند.»
او همچنین فاش ساخت که ایران در ۷۲ ساعت گذشته شاهد تهدیداتی از سوی طرف مقابل بوده است که بلافاصله با «واکنش سریع از طریق بیانیهٔ وزارت امور خارجه، توییت رسمی، بیانیهٔ نیروهای مسلح و پیام‌های مستقیم و واسطه‌ای» به آن پاسخ داده شده است.
عراقچی پیامی روشن به طرف مقابل فرستاد: «تهدید نه‌تنها کارساز نیست، بلکه اثر معکوس دارد و روند رسیدن به توافق را به عقب می‌راند. ملت ایران نشان داده که هیچ‌گاه تسلیم فشار و زور نخواهد شد. اگر قرار بود تهدیدها و فشارها مؤثر واقع شوند، ایران پیش‌ از این کوتاه آمده بود. پیام ما بسیار روشن است: اگر خواهان تفاهم هستید، ادبیات خود را تغییر دهید و با زبان احترام سخن بگویید؛ و اگر مسیر تهدید، فشار یا جنگ را انتخاب کنید، ایران آماده و توانمند برای پاسخ است.»
 
قول تشریح جزئیات برای ملت ایران
وزیر امور خارجه ایران در پایان این گفت‌وگوی ویژه، با تأکید بر اینکه کارها با «نهایت دقت، وسواس و احتیاط» انجام شده است، گفت: «من به‌عنوان بخشی از روند مذاکره می‌توانم این اطمینان را بدهم که در سطح وزارت امور خارجه، آن کارهایی که به ما محول شده بود با نهایت دقت، وسواس و احتیاط انجام شده است. نتیجهٔ این کار، نتیجهٔ خوبی برای منافع مردم ایران است که پیروزی‌های میدانی کشور را تثبیت می‌کند و همچنین حضور و اقتدار جمهوری اسلامی ایران را در عرصهٔ داخلی و بین‌المللی تحکیم می‌بخشد.»
او به ملت ایران قول داد که پس از نهایی‌شدن این تفاهم، جزئیات کامل آن را بندبه‌بند و کلمه‌به‌کلمه تشریح خواهد کرد.