ایران روند دیپلماتیک با آمریکا را با «بدبینی» دنبال می‌کند/ امضای تفاهم‌نامه فردا نخواهد بود

خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: به گزارش ایرنا، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، امروز شنبه، 23 جوزا/ خرداد در یک نشست خبری در استانداری همدان، به تشریح آخرین وضعیت تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا، تحولات منطقه و همچنین اقدامات ایران در قبال تنگه هرمز پرداخت.
 
زمان امضای تفاهم‌نامه؛ نه فردا، اما احتمالاً در روزهای آتی
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره زمان احتمالی امضای تفاهم‌نامه گفت: «درباره زمان دقیق امضا باید منتظر بمانیم. اگرچه فردا نخواهد بود، اما احتمال اینکه در روزهای آتی این اتفاق رقم بخورد منتفی نیست.»
وی در عین حال هشدار داد: «با این حال، به دلیل تزلزل طرف مقابل، در هرگونه اظهارنظر درباره این روند باید محتاط باشیم.»
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران با اشاره به روند تقریباً دوماهه‌ای که از زمان اعلام آتش‌بس در ۱۹ حمل/فروردین و آغاز فرایند میانجیگری پاکستان سپری شده است، اظهار کرد: «این روند فراز و نشیب‌های زیادی داشته و دلیل عمده آن این بوده که طرف آمریکایی الگوی مذاکراتی متعارفی نداشته است. مواضع ضدونقیض مقام‌های آمریکایی و تغییر مکرر دیدگاه‌های آن‌ها از طریق رسانه‌ها، هم کار میانجی‌ها را دشوار کرده و هم باعث طولانی شدن روند شده است.»
 
بدبینی نسبت به طرف آمریکایی؛ میراث یک‌سال‌ونیم مذاکره بی‌حاصل
بقائی با اشاره به سابقه بدعهدی‌های آمریکا تصریح کرد: «ما مسئولیت داریم این روند دیپلماتیک را با بدبینی دنبال کنیم. تجربه یک‌سال‌ونیم مذاکره با طرف آمریکایی و بدعهدی‌ها و جنایات آنان در حین مذاکرات پیشین، ایجاب می‌کند با احتیاط و دوراندیشی فوق‌العاده زیاد هر گامی را با دقت برداریم.»
 
تمرکز بر پایان جنگ؛ پرونده هسته‌ای در مرحله بعد
بقائی با بیان اینکه موضوعات فیمابین ایران و آمریکا بسیار پیچیده است، گفت: «با توجه به تجارب قبلی، در این مرحله تمرکز بر خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان بوده و تصمیم بر این شد که در مورد موضوع هسته‌ای صحبتی نشود.»
وی تأکید کرد: «این توافق نهایی بین ایران و آمریکا نیست، بلکه تفاهمی است که رئوس کلی مباحث اختلافی را مطرح کرده و مشخص می‌کند که جنگ خاتمه خواهد یافت.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران افزود: «درباره موضوع هسته‌ای نیز قرار است در یک بازه زمانی ۶۰ روزه گفت‌وگو شود، بنابراین در این مرحله راجع به جزئیات آن صحبتی مطرح نمی‌شود.»
وی همچنین تعرضات به کشتیرانی ایران و مسائل مربوط به تنگه هرمز را از جمله موضوعات مورد گفت‌وگو در این مرحله عنوان کرد.
 
تنگه هرمز؛ اعمال حاکمیت در چارچوب حقوق بین‌الملل
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تنگه هرمز پرداخت و گفت: «تنگه هرمز از منظر حقوق بین‌الملل در محدوده آب‌های سرزمینی ایران و عمان به عنوان دو دولت ساحلی قرار دارد و اعمال حاکمیت ایران در این منطقه، در راستای تأمین امنیت ملی و اعمال حق حاکمیت ملی است.» وی افزود: «هرچند ایران به کنوانسیون حقوق دریاها مصوب ۱۹۸۲ نپیوسته، اما بر اساس حقوق عرفی بین‌المللی، رژیم حقوقی حاکم بر تردد کشتی‌ها در این تنگه مشخص است.»
بقائی با اشاره به سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از این آبراه در دو تا سه ماه گذشته تصریح کرد: «این وضعیت ایران را مجاز می‌کند تدابیر لازم را برای جلوگیری از تداوم چنین شرایطی اتخاذ کند. اقدامات ایران کاملاً منطبق با حقوق بین‌الملل و قوانین داخلی است و با همکاری عمان و مشورت با کشورهای منطقه پیگیری خواهد شد.» وی تأکید کرد: «مدیریت تردد ایمن در تنگه هرمز، هم در راستای صیانت از منافع و امنیت ملی ایران و هم در جهت تأمین خیر عمومی جامعه بین‌المللی است.»
 
سازوکار تعهدات متناظر؛ پاسخ متقابل در صورت بدعهدی
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران درباره نحوه ایفای تعهدات در صورت حصول توافق گفت: «طرف مقابل به هیچ عنوان عملکرد مناسبی در ایفای تعهدات خود نداشته و ما نیز باید متناسب با آن پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهیم. تعهدات به نحوی تنظیم می‌شود که متناظر باشد و در هر مرحله اگر طرف مقابل از انجام تعهدات خودداری کند، متقابلاً ایران نیز مجاز خواهد بود اقدام متقابل انجام دهد.»
بقائی افزود: «در روابط بین‌الملل می‌دانیم که بهترین ضمانت، قدرت یک کشور است و ایرانیان نشان داده‌اند که در دفاع از منافع و عزت و استقلال‌شان مصمم هستند.»
 
هشدار درباره جنگ روانی رسانه‌های غربی
بقائی با اشاره به انتشار اخبار رسانه‌های خارجی درباره مذاکرات، از رسانه‌های داخلی ایران خواست فریب جنگ روانی دشمن را نخورند: «اگر قبول دارید که مقامات آمریکایی به‌راحتی دروغ می‌گویند و به‌سادگی حرف خود را تغییر می‌دهند، باید توجه داشت که تاکنون ده‌ها بار گفته‌اند امروز یا فردا توافق انجام می‌شود. این موارد بخشی از جنگ روانی آن‌هاست.»
وی با تأکید بر شفافیت مسیر مذاکرات گفت: «تکلیف مذاکرات کاملاً روشن است؛ هم تیم مذاکره‌کننده مشخص است که چه کسانی هستند، هم طرف مذاکره و هم میانجی.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از برخی رسانه‌ها انتقاد کرد که بدون راستی‌آزمایی، مطالب رسانه‌های غربی را ترجمه و مخابره می‌کنند و افزود: «بسیاری از گزارش‌هایی که از منابع غربی منتشر می‌شود، فاقد مبنای معتبر و بعضاً خبرسازی یا جعلی است. ضروری است رسانه‌ها نقش دروازه‌بانی خبری را ایفا کنند.»
 
پیگیری حقوقی جنایت میناب و مستندسازی جنایات جنگی
بقائی درباره پیگیری جنایت میناب و موارد مشابه گفت: «ما به‌صورت مستمر این موضوع را پیگیری می‌کنیم. نخستین وظیفه ما مستندسازی است؛ باید این موارد با دقت ثبت شود، هم برای تاریخ و هم برای هرگونه اقدام حقوقی در آینده.»
وی با اشاره به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه و برخوردهای سیاسی با نهادهای بین‌المللی افزود: «در رابطه با جنایت میناب از هیچ فرصتی نمی‌گذریم. جلسه ویژه شورای حقوق بشر را برای بررسی این موضوع برگزار کردیم و مدام این موضوع را پیگیری خواهیم کرد.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران همچنین به جنایات مشابه در لامرد و تخریب مخازن آب آشامیدنی سیریک در هرمزگان اشاره کرد و آن‌ها را «نمونه‌های روشن از جنایات جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی» خواند و بر ضرورت مستندسازی این موارد با کمک رسانه‌ها تأکید کرد.
 
لبنان باید بخشی از پایان جنگ باشد
بقائی درباره لبنان نیز گفت: «در آتش‌بس تصریح شده بود که خاتمه جنگ باید در همه جبهه‌ها از جمله لبنان اعمال شود. برای تحقق این موضوع تلاش‌های زیادی صورت گرفت، حتی در حد اقدام به ضربات دفاعی علیه رژیم صهیونیستی. در متن تفاهم نیز تصریح شده که آتش‌بس در لبنان باید بخشی از یادداشت تفاهم و بخشی از پایان جنگ باشد.»
وی با اذعان به وجود چالش‌های فراوان به دلیل سابقه بدعهدی طرف‌های مقابل تأکید کرد: «در اصل موضوع اینکه لبنان باید بخشی از این تفاهم باشد، تردیدی وجود ندارد.»
 
سیاست همسایگی؛ دعوت به امنیت دسته‌جمعی منطقه‌ای
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در تبیین سیاست ایران در قبال همسایگان گفت: «ما هیچ‌گاه نگفته‌ایم و واقعاً هم باور نداشته‌ایم که با کشورهای منطقه مشکلی داریم. با هیچ‌یک از همسایگان خود دشمنی نداریم و همسایگان ما برای ما بسیار محترم هستند.» وی آنچه را رخ داده، ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و عدم پایبندی برخی کشورهای منطقه به مسئولیت حقوقی و اخلاقی‌شان برای جلوگیری از سوءاستفاده از خاک و امکاناتشان دانست.
بقائی تصریح کرد: «اقدامی که برخی کشورهای منطقه انجام دادند، مطلقاً غیرقانونی و موجب مسئولیت بین‌المللی آن‌هاست. ما در راستای حق دفاع مشروع، مبدأ و منشأ اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران را مورد هدف قرار دادیم و این اقدام کاملاً منطبق با حقوق بین‌الملل است.»
وی راهکار شکل‌گیری امنیت پایدار در منطقه را خروج پایگاه‌ها و حضور نظامی بیگانگان و ایجاد سازوکار امنیتی دسته‌جمعی با استفاده از ظرفیت‌های منطقه دانست.