خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ تهران: بقایی در پاسخ به پرسشی درباره کارآمدی کانال ارتباطی ایجادشده میان ایران و آمریکا، برای نخستینبار ماهیت دقیق این خط تماس را علنی کرد. وی با تأکید بر اینکه این کانال «ماهیتی کاملاً سیاسی دارد»، تصریح کرد: «این ارتباط بین وزارت امور خارجه ایران و مقامهای مسئول در تشکیلات سیاسی آمریکا برقرار است و به هیچوجه بخش نظامی را شامل نمیشود.»
این اظهارات، نخستین تأیید رسمی از سوی تهران درباره وجود یک خط ارتباطی مستقیم سیاسی با واشنگتن از زمان امضای یادداشت تفاهم خاتمه جنگ است. بقایی ضمن ابراز امیدواری نسبت به اینکه این تدابیر به اجرای روانتر توافق کمک کند، از ارائه جزئیات بیشتر درباره محتوای تبادلات این کانال خودداری کرد.
تصمیم سرنوشتساز در راه است؛ ارزیابی عملکرد آمریکا طی روزهای آینده
محور اصلی این نشست خبری، اعلام یک ضربالاجل غیررسمی اما حیاتی از سوی تهران بود. بقایی با اشاره به بند ۱۳ یادداشت تفاهم که پیشرفت در مسیر توافق نهایی را مشروط به اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ میکند، اعلام کرد که ایران طی روزهای آینده وضعیت اجرایی این تعهدات را بهطور دقیق ارزیابی خواهد کرد و بر اساس نتایج حاصله، درباره زمان و شکل آغاز مذاکرات توافق نهایی تصمیمگیری میکند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تأکید کرد: «برگزاری هرگونه مذاکره نیازمند هدفگذاری مشخص و وجود ضرورت است و آغاز مذاکرات برای توافق نهایی، منوط به شروع و تداوم اجرای این بندها از سوی طرف مقابل است.»
وی با اشاره به اینکه روند اجرای برخی از این بندها آغاز شده و در جریان است، این پیام روشن را به واشنگتن مخابره کرد که تهران در آستانه یک تصمیم بزرگ دیپلماتیک قرار دارد و نتیجه این تصمیم، مستقیماً به عملکرد آمریکا در روزهای آینده گره خورده است.
دوحه؛ میزبان تیم کارشناسی ایران برای آزادسازی داراییها
همزمان با این فضای انتظار، بقایی از سفر تیم کارشناسی ایران به دوحه برای پیگیری اجرای بندهای یادداشت تفاهم، بهویژه موضوع آزادسازی داراییهای مسدودشده خبر داد و روند مذاکرات در این زمینه را «مطلوب» توصیف کرد.
با این حال، وی با رد قاطع شایعات درباره احتمال دیدار با مقامات آمریکایی در پایتخت قطر، تأکید کرد: «هیچگونه برنامهای برای دیدار در هیچ سطحی با طرف آمریکایی در دستور کار نبوده و سخن گفتن از انصراف ایران، روایتی نادرست است. آنچه در دوحه در جریان است، گفتوگو با طرفهای قطری برای پیگیری اجرای بندهاست.»
بقایی در تشریح آخرین وضعیت اجرای تعهدات، تصویری دوگانه ارائه داد: از یک سو، شرایط در حوزه پایان محاصره دریایی و صدور معافیتهای تحریمی برای فروش نفت و پتروشیمی را «نسبتاً مطلوب» ارزیابی کرد و از تسهیل فروش انرژی این کشور پس از مشورت با وزارت نفت خبر داد. از سوی دیگر، تأکید کرد که در سایر موارد همچنان «چالشهای جدی» وجود دارد که نیازمند اجرای کامل تعهدات توسط طرف آمریکایی است.
تنگه هرمز؛ پیام قاطع تهران به مکرون و قدرتهای فرامنطقهای
بخش مهم دیگر این نشست خبری به تنگه هرمز، این آبراه راهبردی جهانی، اختصاص داشت. بقایی در واکنش به اظهارات اخیر امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه درباره برنامهریزی برای عملیات مینروبی در تنگه هرمز با همکاری برخی کشورها، موضع قاطع و هشدارآمیزی اتخاذ کرد.
وی با انتقاد از رویکرد پاریس، تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران نه تنها به مسئولیتهای خود در تنگه هرمز کاملاً واقف است، بلکه توانمندی کامل برای ایفای این مسئولیتها را دارد و نیازی به مداخله دیگران نیست.»
بقایی با بیان اینکه مداخله بیگانگان در امور منطقه «قطعاً با نیت خیر صورت نمیگیرد»، هشدار داد که چنین اقداماتی تنها به پیچیدهتر شدن اوضاع منجر خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در پاسخ به پرسشی درباره تلاش برخی کشورها برای ایجاد کریدورهای جایگزین، با اشاره به صراحت بند ۵ یادداشت تفاهم که مسئولیت تأمین عبور ایمن کشتیهای تجاری را بر عهده ایران میگذارد، تأکید کرد: «رویکرد ایران کاملاً روشن و مبتنی بر حقوق قانونی است و جمهوری اسلامی ایران برای صیانت از منافع ملی خود و اجرای دقیق تعهدات، با قاطعیت هر اقدامی را که لازم باشد انجام خواهد داد.»
وی همچنین از تداوم مشورتها با عمان و سایر کشورهای ساحلی برای تنظیم ترتیبات لازم بر اساس حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی ایران خبر داد.
تمام ارکان نظام در جریان تصمیمگیریهای کلان جنگ و صلح هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره مباحث مطرح شده پیرامون نحوه تصمیمگیریهای کلان این کشور و برخی واکنشها در تجمعات مردمی، با ضرس قاطع اعلام کرد: «تمامی ارکان نظام در جریان تصمیمگیریهای مربوط به جنگ، صلح و مذاکرات قرار دارند و هیچ دستگاهی بهتنهایی تصمیمگیرنده نیست؛ بلکه روال تصمیمسازی با سنجش معایب و مزایا و تحت نظارت نهادهای بالادستی نظیر شورای عالی امنیت ملی صورت میگیرد.»
وی ضمن دعوت به پرهیز از تفرقه، بر اهمیت تقویت انسجام ملی در شرایط حساس کنونی تأکید کرد.
لبنان: ملاک سنجش تعهد آمریکا، متن یادداشت تفاهم است
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره اخبار منتشرشده پیرامون خلع سلاح گروههای مقاومت در لبنان، تأکید کرد که ملاک ایران برای ارزیابی پایبندی آمریکا به پایان دادن جنگ در همه جبههها، متن یادداشت تفاهم است.
وی تصریح کرد: «طبق بند نخست این یادداشت، آمریکا تعهد صریح برای خاتمه جنگ دارد و باید رژیم صهیونیستی را نیز به اجرای تعهداتش وادار کند.»
بقایی افزود: «هر توافقی خارج از این چارچوب مطرح شود، مبنای ارزیابی ایران نخواهد بود و لبنانیها و گروههای مقاومت نیز با توجه به تجربه سالهای گذشته و شناخت رفتار رژیم صهیونیستی نسبت به عزت و استقلال لبنان، خود بهترین تصمیم را اتخاذ خواهند کرد.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران همچنین با اشاره به اینکه این مسیر دیپلماتیک در فضای شدید سوءظن و بدگمانی پس از دو جنگ و تجربیات تلخ از عهدشکنیهای آمریکا آغاز شده است، تأکید کرد که استراتژی ایران اصل «تعهد در برابر تعهد» است و اجرای یکجانبه مفاد توافق پذیرفته نیست.
وی اعلام کرد که ایران اجرای تعهدات طرف مقابل را بهصورت لحظهای رصد خواهد کرد و در هر مرحله که لازم باشد، از تمامی ابزارها و اهرمهای خود برای صیانت از منافع و امنیت ملی استفاده خواهد کرد.
ناتو و پرونده تجاوز؛ اظهارات دبیرکل، اقرار رسمی به مشارکت در جنایت است
بقایی در بخش مهم دیگری از این نشست، اظهارات اخیر دبیرکل ناتو مبنی بر در اختیار قرار گرفتن پایگاههای برخی کشورهای عضو این ائتلاف برای عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را «اقرار رسمی به مشارکت در تجاوز نظامی» توصیف کرد.
وی با اعلام موضع قاطع جمهوری اسلامی ایران، تأکید کرد که این موضوع برای تهران امری نامکشوف نبوده است؛ چرا که مشارکت فعالانه ناتو در طراحی، اجرا و پشتیبانی از اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی از همان ابتدا برای ایران روشن بوده است.
بقایی تصریح کرد: «این سخنان نه تنها اعتراف صریح به همدستی در جنایت تجاوز است، بلکه به عنوان سندی معتبر در هر محکمه بینالمللی قابل استناد خواهد بود.»
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران با تأکید بر اینکه اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی طبق موازین حقوق بینالملل، مصداق بارز تجاوز نظامی و جنگ غیرقانونی است، افزود: «هم شخص دبیرکل ناتو به عنوان عامل تصمیمگیری و هم دولتهای عضوی که در این عملیات مشارکت داشتهاند، به دلیل ارتکاب عمل متخلفانه بینالمللی دارای مسئولیت مستقیم هستند.»
بقایی با اشاره به وقوع جنایات جنگی در مناطقی نظیر میناب و لامرد ایران در جریان این حملات، هشدار داد که تمامی فرماندهان و تصمیمگیرانی که دستور این تجاوز را صادر کردهاند، در سطح کیفری قابل پیگرد هستند.
وی همچنین تلاش برخی کشورهای اروپایی برای تبرئه خود با ادعای صرفاً «حمایت فنی و لجستیکی» را قاطعانه رد کرد و خاطرنشان ساخت که طبق حقوق بینالملل، هیچگونه مشارکتی در جنایت تجاوز، قابل توجیه نیست.
بقایی در پایان تأکید کرد که ایران با جدیت تمام، مطالبهگری حقوقی خود را از تمامی طرفهایی که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در این عملیات نقش داشتهاند، ادامه خواهد داد.
عراق؛ مراسم تشییع، پیام جهانی اتحاد دو ملت
بقایی در ادامه به تشریح ابعاد سفر مهم سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به عراق پرداخت و این سفر را یکی از مهمترین تحرکات دیپلماتیک تهران پس از تشکیل دولت جدید توصیف کرد.
بخش قابل توجهی از سخنان بقایی به هماهنگیها برای برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی در خاک عراق اختصاص داشت.
وی با اشاره به تشکیل کمیته ویژهای به دستور نخستوزیر عراق، خاطرنشان کرد: «مردم عراق و اقشار مختلف این کشور داغدار شهادت رهبر انقلاب اسلامی هستند؛ کسی که دغدغه صلح، امنیت و عزت منطقه را داشت. برگزاری این مراسم در نقاط مختلف عراق، نشاندهنده عمق الفت دو ملت و پیام روشنی به جهان است.»
عراق، سوریه، گروسی و مسائل ورزشی؛ دیگر محورهای نشست
عراق و گروههای مقاومت: بقایی تصریح کرد که مسائل مربوط به گروههای مقاومت در عراق، از جمله امور داخلی این کشور است و تصمیمگیری درباره آن بر عهده دولت و ملت عراق میباشد.
استقبال از ابتکار عراق برای گفتوگوهای منطقهای: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ضمن استقبال از پیشنهاد عراق برای برگزاری نشست مشترک با اعضای شورای همکاری خلیج فارس، تأکید کرد که تجربه حضور نظامی آمریکا نشان داده این نیروها عامل اصلی تفرقه و ناامنی در منطقه هستند.
سوریه: بقایی حملات رژیم صهیونیستی به سوریه را به شدت محکوم کرد و از انفعال شورای امنیت سازمان ملل در برابر این تجاوزات انتقاد نمود.
واکنش به اظهارات گروسی: سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به وی توصیه کرد: «بهجای تکرار مواضع سیاسی که شائبه تبلیغات انتخاباتی دارد، به وظایف حرفهای و مسئولانه خود در قبال تجاوزات صورتگرفته عمل کند.»
برخورد سیاسی با تیم ملی فوتبال ایران: بقایی در پایان، رویدادهای اخیر مربوط به تیم ملی فوتبال ایران را «سیاسیترین برخورد ورزشی سال» توصیف کرد و اقدامات صورتگرفته از جمله عدم صدور روادید برای کادر فنی و اسکان نامناسب را نشاندهنده اوج کینهتوزی هیئت حاکمه آمریکا دانست.
اظهارات امروز سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نشان میدهد که تهران در یک مقطع حساس تصمیمگیری قرار دارد. اعلام اینکه «طی روزهای آینده» درباره آغاز مذاکرات توافق نهایی تصمیمگیری میشود، یک پیام روشن به واشنگتن است که فرصت آزمون و خطا به پایان رسیده است. تأکید بر سیاسی بودن خط ارتباطی با آمریکا نیز حاکی از آن است که تهران به دنبال مدیریت تنشها از مسیر دیپلماتیک است، نه کانالهای نظامی. همزمان، هشدار قاطع درباره تنگه هرمز، این سیگنال را به قدرتهای فرامنطقهای مخابره میکند که تهران نه تنها در میز مذاکره، بلکه در آبهای راهبردی خلیج فارس نیز ابتکار عمل را در دست دارد. اکنون توپ در زمین آمریکاست.