تاریخ انتشار :شنبه ۱۱ میزان ۱۴۰۵ ساعت ۰۹:۲۷
کد مطلب : 366761
از اقامه دین تا «مرجعیت میدان»؛ پنج نگاه به اندیشه آیت‌الله العظمی مدرسی در رونمایی «فقیهی از کربلا»
آیین رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا» در قم، فرصتی برای بررسی اندیشه‌ها و آراء آیت‌الله العظمی سیدمحمدتقی مدرسی از پنج زاویه بود. سخنرانان از جایگاه فقه در حکومت و مسئولیت اجتماعی مرجعیت تا نهادسازی، الحرکة الرسالیة و پیوند سنت حوزه با نیازهای امروز سخن گفتند.
خبرگزاری صدای افغان(آوا)-قم: آیین رونمایی از کتاب «فقیهی از کربلا» نوشته عبدالوهاب فراتی، روز پنج‌شنبه، ۹ مهر/میزان ۱۴۰۵ در سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در قم برگزار شد.

این کتاب به تبیین و واکاوی اندیشه سیاسی آیت‌الله سیدمحمدتقی مدرسی می‌پردازد، اما مباحث مطرح‌شده در نشست، افزون بر سیاست، جایگاه علمی او، فعالیت‌های اجتماعی و نگاهش به مسائل جهان اسلام را نیز در بر گرفت.

لک‌زایی: اندیشه مدرسی رویکردی تمدنی دارد
حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ایران، با استناد به آیه ۱۳ سوره شوری گفت: آیت‌الله مدرسی از عالمانی است که به تبیین و تبلیغ معارف اسلامی بسنده نکرده و اقامه دین را نیز بخشی از مسئولیت عالم دینی دانسته است.

وی با بیان اینکه اقامه دین مستلزم شناخت فاصله وضع موجود و وضع مطلوب جامعه است، اظهار کرد: «وقتی می‌خواهید معارف اسلامی را اقامه کنید، به سیستم احتیاج دارید و باید نهادسازی کنید.»

لک‌زایی با اشاره به شکل‌گیری «الحرکة الرسالیة» افزود: در اندیشه آیت‌الله مدرسی، تشکیلات دینی باید در پیوند با مرجعیت و رهبری دینی شکل بگیرد، زیرا ساختارهای موازی ممکن است در موقعیت‌های حساس از هدف اقامه دین فاصله بگیرند.

وی خاطرنشان کرد: آیت‌الله مدرسی مسائل جهان اسلام را در مقیاسی فراتر از مرزهای ملی بررسی می‌کند، بر وحدت مسلمانان تأکید دارد و معتقد است موانع رفت‌وآمد میان کشورهای اسلامی نباید پیوند امت را دشوار کند.

رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ایران با اشاره به فصل نظام سیاسی و دولت در کتاب «فقیهی از کربلا» گفت: از نگاه آیت‌الله مدرسی، دولت تنها برای برقراری نظم و امنیت نیست، بلکه باید از کرامت انسان‌ها پاسداری کند، در برابر سلطه بایستد و زمینه اقامه دین را فراهم آورد.

وی افزود: در این دیدگاه، وظایف حکومت عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و بهداشتی را در بر می‌گیرد و مردم نیز از طریق مشورت، نظارت و ارزیابی عملکرد دولت در اداره جامعه جایگاه دارند.

لک‌زایی در پایان تأکید کرد: «ما رویکرد ایشان را به یک رویکرد سیاسی تقلیل نمی‌دهیم؛ این رویکرد تمدنی است» و برای شناخت آن باید سیاست را در کنار فرهنگ، اقتصاد و نهادسازی بررسی کرد.
پیمان: فقه، پیشران حرکت سیاسی امت است
دکتر آیت پیمان، رئیس مجمع جهانی شیعه‌شناسی و دبیر شورای دین‌پژوهان ایران، گفت: کتاب «فقیهی از کربلا» تنها دیدگاه‌های سیاسی آیت‌الله مدرسی را بیان نمی‌کند، بلکه برای شناخت جایگاه علمی و نقش اجتماعی او نیز زمینه‌ای فراهم می‌آورد.

وی با اشاره به پیوند سنت‌های علمی کربلا و قم در شخصیت آیت‌الله مدرسی اظهار کرد: «ایشان از آن دسته فقهایی هستند که دانش را از حالت نظری محض خارج کردند و به ابزاری برای مدیریت امت تبدیل کردند.»

پیمان افزود: آیت‌الله مدرسی وظیفه فقیه را به بیان احکام فردی محدود نمی‌داند و بر این باور است که دانش دینی باید در مسائل سرنوشت‌ساز جامعه نیز نقش داشته باشد.

وی درباره مبنای اندیشه سیاسی این مرجع گفت: «فقه را پیشران حرکت سیاسی امت می‌دانند» و سیاست در نگاه او از بیرون بر دین تحمیل نشده، بلکه از متون دینی و استنباط‌های فقهی برآمده است.

دبیر شورای دین‌پژوهان ایران با اشاره به مواضع آیت‌الله مدرسی در قبال مسائل فلسطین، لبنان، بحرین، یمن، ایران، عراق، افغانستان، پاکستان و کشمیر عنوان کرد: او حمایت از مظلومان را صرفاً موضعی سیاسی نمی‌داند، بلکه آن را تکلیفی فقهی تلقی می‌کند.

پیمان همچنین کتاب «القیادة الاسلامیة» را از آثار مهم آیت‌الله مدرسی درباره ولایت فقیه و حکومت اسلامی خواند و گفت: پژوهشگران باید برای بررسی سیر اندیشه سیاسی او توجه بیشتری به این اثر داشته باشند.

وی با تأکید بر نقش اجتماعی آیت‌الله مدرسی خاطرنشان کرد: مرجعیت در سیره او فراتر از جایگاهی علمی است و با مسئولیت در برابر جامعه و مسائل امت اسلامی پیوند می‌یابد.
الراشد: اندیشه رسالی باید در میدان تحقق یابد
دکتر راشد الراشد، پژوهشگر و اندیشمند بحرینی، با اشاره به حدود ۵۰ سال همراهی و آشنایی با آیت‌الله مدرسی گفت: «اگر میدان مرجعی داشته باشد، آیت‌الله سیدمحمدتقی مدرسی، به‌حق و شایستگی، مرجع میدان است.»

وی اظهار کرد: آیت‌الله مدرسی در دوره‌ای که به باور او اندیشه اسلامی و فعالیت‌های اجتماعی با رکود روبه‌رو بود، بررسی عوامل عقب‌ماندگی امت را آغاز کرد و برای تغییر این وضعیت، فرهنگ رسالی را بر محور مسئولیت‌پذیری مطرح ساخت.

الراشد با اشاره به آثار «الثقافة الرسالیة» و «الفكر الإسلامي: مواجهة حضارية» افزود: از نگاه آیت‌الله مدرسی، اندیشه اسلامی باید به مشکلات واقعی مسلمانان بپردازد و برای مواجهه با آنها، طرح و راه‌حل ارائه کند.

وی خاطرنشان کرد: تأکید بر مسئولیت امت در برابر عقب‌ماندگی، فساد و فرسایش ارزش‌ها، بخش محوری این رویکرد است و مسلمانان نباید مشکلات سیاسی، اجتماعی و فکری خود را وضعیتی تغییرناپذیر بدانند.

این پژوهشگر بحرینی با بیان اینکه آیت‌الله مدرسی به طرح مباحث نظری بسنده نکرد، گفت: او برای تبدیل اندیشه مبتنی بر مسئولیت به فعالیت عملی، به تأسیس حرکت رسالی پرداخت و نیروهایی را برای فعالیت در کشورهای مختلف پرورش داد.

الراشد با اشاره به حضور تربیت‌یافتگان این حرکت در کشورهای عربی، منطقه خلیج فارس، افغانستان، پاکستان و هند افزود: گستره فعالیت آنان نشان می‌دهد که نگاه آیت‌الله مدرسی به مسائل امت اسلامی، به یک کشور محدود نبوده است.

وی در توضیح تعبیر «مرجع میدان» اظهار کرد: «وقتی مشکلات، مسائل و چالش‌ها را با ایشان مطرح می‌کنیم، از ما می‌خواهد که همراه با آنها راه‌حل نیز ارائه کنیم؛ نه‌فقط راه‌حل‌های نظری، بلکه راه‌حل‌های میدانی.»
فراتی: مدرسی یک فرد نیست، یک جریان است
دکتر عبدالوهاب فراتی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و نویسنده کتاب «فقیهی از کربلا»، گفت: یکی از انگیزه‌های نگارش این اثر، شناخته‌نبودن ابعاد اندیشه آیت‌الله مدرسی در میان بخشی از طلاب و دانشگاهیان، با وجود حضور طولانی‌مدت او در تهران بود.

وی اظهار کرد: شناخت آیت‌الله مدرسی در برخی محافل علمی به فعالیت‌های تشکیلاتی او محدود شده بود، در حالی که آثار و فعالیت‌هایش از پروژه‌ای فکری حکایت دارد که مبارزه سیاسی نیز در چارچوب آن معنا پیدا می‌کند.

فراتی تأکید کرد: «آیت‌الله مدرسی یک فرد نیست، یک جریان است که اندیشه دارد و یک پروژه فکری را دنبال می‌کند» و برای شناخت او باید آثار علمی، فعالیت‌های مبارزاتی و نقش تشکیلاتی‌اش را در کنار هم دید.

وی با اشاره به همراهی آیت‌الله مدرسی با نهضت امام خمینی (ره) گفت: او پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تهران ماند، در مباحث مربوط به پیش‌نویس قانون اساسی مشارکت کرد و از طریق فعالیت‌های رسانه‌ای عربی‌زبان، از جمله انتشار نشریه «الشهید»، به معرفی اندیشه‌های انقلاب در منطقه پرداخت.

نویسنده کتاب «فقیهی از کربلا» افزود: این اثر بخشی از تاریخ کمتر روایت‌شده انقلابیون کربلا را نیز بازخوانی می‌کند؛ از فعالیت آنان در کویت و ایران تا مواجهه فکری‌شان با جریان‌های گوناگون در منطقه خلیج فارس.

فراتی با اشاره به کتاب «الثقافة الرسالیة» اظهار کرد: آیت‌الله مدرسی در این اثر، بازگشت به قرآن را راه برون‌رفت مسلمانان از بحران عقب‌ماندگی دانست و توجه او به تدبر در قرآن در آثار بعدی‌اش نیز ادامه یافت.

وی درباره سیر اندیشه سیاسی آیت‌الله مدرسی گفت: دیدگاه او درباره ساختار حکومت در آثار مختلف و با توجه به شرایط ایران و عراق صورت‌بندی‌های متفاوتی یافته، اما تأکید بر حضور فقیه در زندگی سیاسی یا نظارت او بر قدرت، در اندیشه‌اش باقی مانده است.
سیدمهدی مدرسی: حوزه برای آینده عالم تربیت کند
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی مدرسی، فرزند آیت‌الله سیدمحمدتقی مدرسی، گفت: رونمایی از «فقیهی از کربلا» فقط معرفی چندصد صفحه نوشته نیست، بلکه فرصتی برای شناخت اندیشه، تجربه و بخشی از تاریخ علمی روزگار معاصر است.

وی اظهار کرد: برای شناخت آیت‌الله مدرسی نباید تنها به زندگی فردی یک فقیه پرداخت، زیرا اندیشه او در امتداد سنت فقاهت شیعه شکل گرفته و در عین حفظ ریشه‌های این سنت، به پرسش‌های زمانه توجه داشته است.

مدرسی افزود: «در نگاه ایشان، فقه تنها مجموعه‌ای از احکام فردی نیست، بلکه دانشی زنده و راهگشاست» که باید مسائل جامعه را ببیند و برای پرسش‌های انسان معاصر سخن داشته باشد.

وی با اشاره به نگاه جهانی آیت‌الله مدرسی گفت: دغدغه این مرجع به یک شهر یا کشور محدود نمانده و مسائل جوامع اسلامی، چالش‌های فرهنگی و اجتماعی و آینده نسل جوان نیز در کانون توجه او بوده است.

فرزند آیت‌الله مدرسی با بیان اینکه این نگاه در حمایت از مراکز علمی و دینی، تربیت طلاب و توجه به آموزش معارف اسلامی به زبان‌های گوناگون نمود یافته است، اظهار کرد: «ریشه در کربلاست، اما افق، جهان است.»

وی درباره آینده حوزه‌های علمیه تأکید کرد: «حوزه باید ریشه در گذشته داشته باشد، در زمان حال زندگی کند و برای آینده بیندیشد»؛ از این رو، پاسداری از میراث علمی باید با شناخت مسائل جدید و تربیت طلاب برخوردار از آگاهی اجتماعی همراه باشد.

مدرسی در پایان ابراز امیدواری کرد که انتشار «فقیهی از کربلا» به گفت‌وگوها و پژوهش‌های تازه درباره مسیر فقاهت شیعه و چگونگی حضور اندیشه دینی در جهان امروز و فردا بینجامد.

در بخش پایانی مراسم، از کتاب «فقیهی از کربلا» رونمایی شد.

https://avapress.net/vdcg339wqak93u4.rpra.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما