(افغان غږ آژانس (آوا 16 اسد 1401 ساعت 13:42 https://www.avapress.com/ps/note/256774/د-ماتم-کوونکو-امنیت-خلکو-په-هوښياري-او-حکومت-مسؤولیت-دی -------------------------------------------------- سرليک : د ماتم کوونکو امنیت؛ د خلکو په هوښياري او د حکومت مسؤولیت دی -------------------------------------------------- آوا – ورځني کتنه: په دې نازک، حساس او کړکیچن حالت کې د خلکو هوښیارتیا ډیره اړینه ده. وضعیت نورمال نه دی، امنیت خورا نازک دی، په ځانګړې توګه کله چې ترهګرو لپاره کوم هدف قانوني وي. متن - منځ : تکفیری ترهګرو په دوو پرله پسې ورځو کښې د کابل په لویدیځ کښې یو ناورین رامینځته کړ او په لسګونو کسان یې ووژل. ښکاره خبره ده چې دا وحشتناکه وژنې په قومي او ایډیالوژیکي انګیزو ترسره کیږي او یوه ځانګړې مذهبي ډله په نښه کوي.   البته، پدي باید ټینګار وشي چې دا پدې معنی نه ده چې د ماتم په مراسمو کې لګول شوي محدودیتونه ومنو. هغه څه چې پیښیږي د یوې علمي عقیدې او انقلابي فکر پراساس دي چې د پیړیو راهیسې د شیعه ګانو او نورو مسلمانانو په فکر او عمل کې بنسټیز شوي دي. خلک د خپل دین لپاره خپل ژوند قربانولو ته چمتو دی او د تکفیری دښمن په مقابل کې خپل سینه سپروی. مګر دا د یوې اغیزمنې پایلې ترلاسه کولو لپاره منطقي مدیریت ته اړتیا لري.   نو پرته له دې چې د عاشورا په مراسمو کې د ماتمونو محدودیتونه ولګول شي او د عاشورا په مراسمو کې ډیر محدودیتونه ولګول شي، په عین حال کې داسې عمل کول ممکن دي چې دښمن ناکام او ناامید شي.   خلک باید خبر او هوښیار وي او د ماتم کوونکو د خوندیتوب لپاره لاندې ټکو ته پام وکړي:   ۱: د امنیتي ځواکونو تر څنګ یو شمېر ځوانان هم د تېرو کلونو په څېر په داوطلبانه توګه د ماتمیزو ډلو او دیني پلاویو د امنیت د تامین په موخه وګمارل شي.   ۲:د امکان تر حده په سړکونو او عامه ځایونو کې د غیر ضروري ګڼې ګوڼې څخه ډډه وکړئ.   ۳: هغه شیان چې شکمن ښکاري او د چاودنې لامل کیدی شي باید د ماتمانو د راټولیدو له ساحې څخه لیرې شي: لاسي ګاډي، د پلورونکو موټر، د سړکونو په څنګ کې ولاړ موټرونه او ورته شیان.   ۳: ټول ماتم کوونکي باید یو یا څو امنیتي تلاشی څخه تیر شی، هیچا ته باید اجازه ورنکړل شي چې د فزیکي معاینې پرته د ماتم جلوسونو ته ننوځي.   ٥: په هغو سیمو کې چې د امنیت له نظره ناڅرګنده وي، یا په هیڅ وجه د امنیت تامین ممکن نه وي، یا د نفوذ او شتون د احتمال له نظره خطرناک ګڼل کیږي، باید له ماتم څخه ډډه وشي.   ٦: په ټاکلي ځای کې د مراسمو تر ترسره کېدو څو ساعته مخکې له امنیتي ځواکونو او اړوندو سیمو سره همغږي او که په دې برخه کې امنیتي ځواکونه همکاري ونه کړي، هغه خلک او ځوانان چې په خپله خوښه د امنیت په تامین کې راځي، مخکې له مخکې د سیمې څارنه او ډاډ ترلاسه کړي.   ٧: د ماتم د مراسمو په ترڅ کې باید د ګڼې ګوڼې څخه ډډه وشي، ترڅو د چاودنې یا برید په صورت کې لږ تر لږه مرګ ژوبله رامنځته شي.   د دې ترڅنګ دولت هم د خلکو د امنیت د تامین مسوولیت لري. ماتم یو مقدس مذهبي رسم دی چې شیعه ګان له پیړیو راهیسې په ورته ډول ترسره کوي. محدودیتونه د امنیت د رامنځته کولو یوازینۍ لار نه شي کېدای. حکومت باید د امنیت د تامین لپاره لا ښې او اغېزمنې لارې چارې ولټوي.   دښمن په کوڅو او بازارونو کې ماتم کوونکي او خلک په نښه کوي؛ هغه ځايونه چې په طبيعي توګه د دولت دنده ده چې امنيت ټينګ کړي او که دښمن په بريد کې بريالى شي او ناورين رامنځته کړي، دا کمزورتيا امنيتي او کشفي ځواکونو ته منسوبيږي او هغوى بايد په دې برخه کې مسئول او حساب ورکوونکي وي.   د پورتنیو ټکو یوه برخه د ولس او ماتمیانو تر څنګ د دولت مسوولیت دی؛ ځکه د نظم او امنیت ټینګول د حکومت وجیبه ده.   په تېرو ورځو کې په کابل او مزارشریف کې د څو تروریستي خونو د سقوط خبرونه خپاره شول. دا کیدی شي ډیر اغیزمن وي؛ ځکه چې ښايي د څو نورو خونړيو بريدونو مخه نيول شوې وي. خو په عین حال کښې باید هیر نکړو چې له دغو ټولو تدبیرونو او تیاریو سره سره دښمن په حملو کښې بریالی شو او بې دفاع شیعه مسلمانانو یې قرباني کړل. له همدې امله باید ډیر کار وشي، د ناامنیو مرکزونه باید وپیژندل شي او له منځه یوړل شي، د دې غمجنو پیښو عاملین باید د قانون او عدالت منګولو ته وسپارل شي او حکومت باید د خلکو د امنیت د تامین مسوولیت په غاړه واخلي. په هر ډول شرایطو کې د قومي او ایډیالوژیکي مسلو په پام کې نیولو پرته دا دنده په سمه توګه ترسره کړي.