خوښ ديک ۰

د امریکا او طالبانو مذاکراتو حقیقت

د امریکا او طالبانو مذاکراتو حقیقت

 
۱ : ترامپ استراتژی: ترامپ د تیر کال اوړۍ په اواخرو کې یو استراتژی څخه پرده پورته کړه چی د افغانستان په جنګ کې لوری نیولی وی او ددی استراتژی مشخصی لاندی ډول دی:
الف) نظامی محور پاته کیدل:
۱ – نظامیانو ډیریدنه؛ امریکایی نظامیان د ۸ زرو څخه و ۱۵ زرو ته ډیره شوه. ناتو ځواکونه هم ډیر شوه.
۲ -  افغانستان قضیه سپارنه و نظامیانو او پنتاګون او ډګریز قوماندانانو ته اختیاراتو ورکړه.
۳ – هوایی بریدونو باندی تګیه؛ امریکا د ۲۰۱۸ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې هوایی بریدونو ته اقدام کړي او په هیواد کې د ۳۰۰۰ څخه دیر بمونه وتوغوله.
ډیر دا بمباریان غیری نظامیان تر برید لاندی راوسته او د امریکا په وړاندی عمومی افکار راوپاروله.
۴ – ملت – دولت سازی ته نه توجه؛ ترامپ خپلو خبرو کې ددی هیواد نظامیانو په جمع کې اعلان کړ چی په افغانستان د امریکا توجه و ملت-دولت سازی ته غلطه وو او ډیر لګښت یی په بر کې درلود. هغه وویل چی ددی وروسته امریکا دا موضوعات خپله خلګو ته پریږدی.
۵ – د لګښت او ګټې مدل په اساس تصمیم نیونه؛ خصوصی شرکتونو لکه بلک واتر ته د جنګ سپارل. آمریکا په کال کې ۷۶ میلیارد دالر په هیواد کې لګوی. د بلک واتر مسؤول خبرو په اساس، بلک واتر ته جنګ مسؤولیت سپارلو په صورت کې به دا لګښتونه به ۱۰ میلیاردو دالرو ته به کموالی ومومی؛
۶ -  نظامی اقداماتو پراختیا، حکمتیار اسلامی ګوند اطلاعاتو پراختیا او نظامی شبکو ته ضربه، د اسلامی ګوند له لوری طالبانو اطلاعات د امریکا او افغانستان دولت په ملاتړ.
۷ – طالبانو په وړاندی د تګلاری بدلون د شورش ګری څخه و تروریستی پاته کیدنې ته. اوباما طالبان یو شورش ګر ډله بلل او په همدی سبب د طالبانو سره مقابلی مسؤولیت د امریکایی نظامیانو د غاړی نه واخیست، په داسی حال کې چی ترامپ طالبان تروریستی ډله وبلل.
د یو کال تیریدو ورسته آمریکایی نظارت کوونکې موسساتو ارزونې کشاره کړل چی ترامپ استراتژی د جنګ جغرافیا په بدلون کې او طالبانو کمزورولو کې اغیزمنده نه وو.
 
ب) پاکستان باندی فشار او هند لپاره فضا خلاصول:
ترامپ استراتژی پاکستان باندی فشار راوړلو لپاره پاکستان و چین او روسیه ته وهڅوله. ددی فشارونو په ترڅ کې، پاکستان پوله آمادګی ونیوله چی د امریکا پرځای چین ځانته ځایناستې کړی. دا خبر آمریکا لپاره ښه نه وو او هغوی نه شوای کولای چی پاکستان اطلاعاتی او ترانزیتی خدماتو څخه سترګې پټې کړی.
 ج) اقتصادی همکاریو بالخصوص افغانستان معادن په برخه کې خاص نظر: امریکا مخکې څخه افغانستان څخه اقتصادی درآمد په حیث مخدره توکو ترانزیت ته خاصه توجه درلود، په دی اخیرو کې هیواد معادن استخراج څخه حاصل اقتصادی درآمدونو ته توجه لری؛ بالخصوص لیتیوم، سره زر او نورو معادنونو ته.
 
۲ -  ترامپ استراتژی ارزونه:
د یو کال تیریدو وروسته آمریکایی نظارت کوونکو موسساتو ارزونې شکاره کړ چی ترامپ استراتژی د طالبانو کمزوری کولو او جنګ جغرافیا بدلون کې اغیزمنده نه وو.
پنتاګون خاص څیړونکې هم ریپورت ورکړی چی ترامپ استراتژی نتیجی بی ځایه وو او طالبان د تیرو په شان د هیواد په بیلابیلو برخو کې تسلط لری. وروسته ترامپ هم اعلان کړ چی په افغانستان کې د جنګ استراتژی نتایج مایوس کوونکې دی او باید بیاوڅیړل شی.
 
۳ -  جنګ استراتژی بدلون و سولې استراتژی ته:
  • امریکا غوښتنه د طالبانو سره د مذاکری لپآره؛ د ترامپ استراتژی چی باید د طالبانو کمزوری کیدلو لامل شوی وای خو برعکس د طالبانو نظامی فشار د امریکا تګلاری بدلون لامل شو چی جنګ استراتژی سولې استراتژی باندی بدل شو.
    سږ کال اختر ورځو کې د طالبانو له لوری کوچنی اختر کې اوربند ته شنه څراغ شکاره کول د مذاکراتو شروع کولو لپاره ښه وبلل شو. ددی اوربند څخه ډیر ستاینې او ښه راغلاست وشو او امریکایانو ترمنځ مذاکره ته هیله رامنځته کړه؛ وروسته ددی وو چی ترامپ استراتژی و سولې استراتژی ته بدلون وکړ.
    بل خبره په دی برخه کې د امریکا او افغانستان دولت پټونې وی. د دکتر عبدالله تلویحی نیوکه ددی څخه چی باید اوربند اعلان نه مخکې د اوربند لپآره پراخ مشورت ترسره شوی وای، شکاره کوی چی هغه ددی جریان څخه نا خبره وو. همدارنګه ویل کیږی چیدطالبانو غړو ترمنځ پراخ اعتراضات ددی اقدام په وړاندی شتون درلود چی طالبان مجبور شو ټوله و پاکستان ته وغواړی او هغوی توجیه کړی.
    په همدی وخت کې امریکایانو له لوری دولت وهڅول شو ترڅو کابل-اسلام آباد مذاکری مخته کړی او مخاصمه پریښودلو لوری ته حرکت وکړی.
 
۴ -  د آمریکا او طالبانو مذاکراتو شروع کیدنه:
د دوو میاشتو راهیسی امریکایان قطر کې د طالبانو سره مذاکری لپاره زمزمه ترسره کوی او وروسته طالبانو هم امریکا سره مذاکراتو باندی ټینګار کوله.
دا خبری تایید کړه چی په قطر کې د طالبانو مشرانو او امریکایانو ترمنځ ملاقات ترسره شوی دی. د طالبانو یو ارشد چارواکې آمریکا غږ ته وویل چی آمریکایی هیآت ریاست د آلیس ویلز، امریکا خارجه وزیر دستیار معاونه جنوبی او مرکزی آسیا چارو کې، په غاړه درلوده.
د ښاغلی غنی اظهارات په ننګرهار کې د هیواد ۴۰ کلنه بحران پای ته رسولو او سولې نشانو شکاره کیدو لپاره او هغه ټینګار د نیویارک تایمز پّ مصاحبه کې د طالبانو مشر سره د مذاکری لپآره آمادګی پرسر، ددی پروسی جدی پاته کیدنې څخه حکایت کوله.
آغلی ویلز دوه ځلې په قطر کې استانکزی، طالبانو سیاسی دفتر رئیس ملاقات او خبری اتری درلودلی او یو ملاقات هم طالبان د آمریکایانو سره په پاکستان کې درلودلی وو.
 
ویل کیږی چی طالبانو شرطونه عبارت وو:
  • امنیتی قرار داد لغوه او خارجی ځواکونو وتلو لپاره وخت ټاکنه.
    د بین المللی( سازمان ملل- اسلامی همکاریو سازمان او...) سازمانونو تضمین او هم خپله امریکا تضمین د خروج لپاره.
    د طالبانو رهبرانو نوم پاکونه د تور لیست څخه او تحریمونو رفع کول.
    د طالب بندیانو آزادیدنه.
    اوربند او دواړو لورو نظامی عملیاتونو درونه.
    د خارجی ځواکونو محدودیدنه هغوی نظامی مراکزو باندی.
    حکومت سره سولې خبرو اترو شروع کونه.
 
په وړاندی یی آمریکایان هم ځینی شرطونه وړاندی کړی دی:
 
  • اوربند او افغانستان دولت سره مذاکری او امریکا، سازمان ملل او اسلامی همکاریو سازمان میانجیګری.
    موقت دولت جوړیدو باندی توافق.
    موقت دولت له لوری ټاکنو رامنځته کونه.
    منتخب دولت رامنځته کونه او امنیتی قرارداد په برخه کې تصمیم نیونه.
    لیری پرتو سیمو څخه افغان امنیتی ځواکونو لیری پاته کیدنې طرحه، خطرناک او مشکل سازه؛ امریکا خپل نوی استراتژی کې د افغانستان لپاره، طالبانو ته باور پیدا کولو لپاره، افغان امنیتی ځواکونو څخه غوښتی ترڅو لیری پرتو سیمو څخه وځی او شاته تګ وکړی او ښارونو امنیت ساتلو باندی تمرکز وکړی.
 
سولې په وړاندی خنډونه او چالشونه:
  • حکومت دننه سخت اختلافات.
    طالبانو مطالبات( اسلامی نظام برقراره کیدنه او اشغال ګرانو وتنه).
    آمریکا سره سیمه ایز هیوادونو اختلافاتو پارادوکس او سولې بحث کې پاکستان او سیمه ایز هیوادونو نقش.
 
۶ – امریکا مخته شته فرصتونه د سولې پروسی لپاره:
 
  • طالبان د جنګ په ډګر کې تجربه لری او مذاکراتو په برخه کې نه.
    داعش پراختیا او طالبانو باندی عرصه تنګیدنه.
    افغانستان عمومی افکار د جنګ څخه خسته شوی دی.
    طالبانو جنګ مشروعیت تر پوښتنې لاندی تللو په حال کې دی.
یکشنبه ۴ سنبله ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۰۵
د مطلب کود: 169426 په کلپبورډ کې د خبر متن کاپی
ستاسو نوم

ستاسو دبرېښنا ليک پته
ستاسو نظر *